Irak Kürdistan Bölgesi’nde İki Başlı İktidar ve Paylaşım Krizi

Irak Kürdistan Bölgesi’nde, Kürdistan Demokrat Partisi (KDP) ile Kürdistan Yurtseverler Birliği (KYB) arasında uzun süredir bizzat hissedilen gerilim, KYB’nin bölgesel hükümetten ve parlamentodan çekildiğini açıklamasıyla derin bir yönetim krizine dönüştü. Dışarıdan bakıldığında iki siyasi yapının sıradan bir meclis çekişmesi gibi görünen bu hamle, bölgenin perde arkasındaki gerçek iktidar yapısının ve iki başlı sistemin getirdiği yapısal sorunları gözler önüne seriyor. İki parti arasındaki bu kopuş; ekonomik kaynakların nasıl paylaşılacağı, devlet bütçesinin hangi bölgelere harcanacağı ve binlerce silahlı gücün kimden emir alacağı gibi hayati meseleleri barındıran kritik bir çatışmanın sonucu olarak öne çıkıyor.

Seçim Sonuçları ve Siyasi Tıkanıklığın Miladı

Krizin bugünkü noktaya gelmesinin miladı, Ekim 2024’te yapılan parlamento seçimleri oldu. Bu seçimlerde KDP 39 milletvekili çıkararak birinci parti olmuş, KYB 23 sandalye, Yeni Nesil Hareketi ise 15 vekillik elde etmişti. Ancak sandıktan çıkan bu tablo bir çözüm getirmek yerine, yaklaşık iki yıl boyunca süren derin bir siyasi krize yol açtı. 4 Kasım 2026’da ise mesele tamamen çıkmaza girdi. KDP, KYB’nin uzlaşma sağlanmadığı için boykot ettiği parlamento oturumunu, diğer muhalif partilerden bazı milletvekillerini ikna ederek açmayı başardı. Siyasi uzlaşı geleneğinin yıkıldığını savunan KYB lideri Bafel Talabani, ertesi gün partisinin Kürdistan Bölgesel Yönetimi hükümetinden çekildiğini duyurdu.

Yaşanan bu siyasi çalkantılar sadece yerel siyaseti değil, aynı zamanda bölgedeki diplomatik temasları da doğrudan etkiliyor. Bölgedeki diplomatik ve siyasi gelişmeler sürerken, yakın zamanda Ali Babacan Erbil’de Sanatçı ve Gazeteciyle Bir Araya Geldi başlığıyla duyurulan temaslar gibi uluslararası ve ulusal düzeydeki ziyaretler de bölgenin hassas dengelerini yakından takip ediyor.

Krizin Ekonomi Politik Boyutu

Meselenin ekonomi politik boyutu bu krizin asıl tetikleyicisi konumunda. Kürdistan Bölgesi resmi olarak tek bir yönetime sahip olsa da fiiliyatta iki farklı idari ve ekonomik bölgeye ayrılmış durumda. KDP başkent Erbil ve Duhok’ta hakimiyet kurarken, KYB Süleymaniye ve Halepçe’yi kontrol ediyor. Ancak bölgesel yönetimin kasası, petrol anlaşmaları, gümrük gelirleri ve Irak merkezi hükümetinden gelen bütçe Erbil’in, yani KDP’nin kontrolünde bulunuyor. KYB, Erbil yönetiminin bütçeyi adil dağıtmadığını, kamu yatırımlarını kendi bölgelerine kaydırdığını ve Süleymaniye’nin ekonomik olarak mahrum bırakıldığını savunuyor.

Tarihi Güç Paylaşımı Anlaşması Tehlikede

Krizin temelinde, KDP ve KYB arasındaki tarihi ihtilaf yatıyor. Barzani ailesinin liderliğindeki KDP, 2024 seçimlerindeki üstünlüğünün yönetim kademelerine yansımasını ve daha yüksek temsil ve yetki istiyor. Ancak Talabani ailesinin liderliğindeki KYB, 2006 yılında iki parti arasında imzalanan ve gücün yarı yarıya paylaşılmasını öngören anlaşmaya sadık kalınmasını talep ediyor. KYB yönetimi, KDP’nin milletvekili sayısına güvenerek tüm iktidarı tekeline almasına karşı çıkıyor ve eşit siyasi ortak statüsünden taviz vermeyi reddediyor.

Bölgesel aktörlerin yanı sıra komşu ülkelerdeki gelişmeler ve enerji koridorlarındaki hareketlilik de bu coğrafyadaki stratejik dengeleri belirliyor. Bu bağlamda, Azerbaycan’da Petrol ve Doğal Gaz Göç Yolları Keşfedildi haberi gibi enerji kaynaklarının seyrine yönelik bölgesel araştırmalar, Orta Doğu ve Kafkasya’daki ekonomik dengelerin önemini bir kez daha hatırlatıyor. KDP ve KYB arasındaki krizin çözülmemesi durumunda, bölgedeki ekonomik istikrarın ve güvenlik mimarisinin daha da sarsılacağı öngörülüyor.