Putin ve Paşinyan’dan Kritik Zirve: AB ve AEB Çıkmazı

Küresel diplomasi trafiğinin en yoğun noktalarından biri olan Şanghay İşbirliği Örgütü (ŞİÖ) Devlet Başkanları Zirvesi, son yılların en kritik jeopolitik tartışmalarından birine sahne oldu. Zirve kapsamında bir araya gelen Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile Ermenistan Başbakanı Nikol Paşinyan, ikili ilişkilerin geleceği ve Erivan yönetiminin Batı eksenli hamleleri üzerine kapsamlı bir istişare gerçekleştirdi.

Görüşmenin açılış konuşmasında iki ülke arasındaki tarihi ve stratejik bağlara dikkat çeken Vladimir Putin, Erivan ile Moskova arasındaki iş birliğinin her iki halkın da temel çıkarlarıyla örtüştüğünü vurguladı. Rusya’nın, yüzde 30’luk devasa bir payla Ermenistan’ın en büyük ticari ve ekonomik ortağı konumunda bulunduğunu hatırlatan Putin, bu yılın ilk yarısında ikili ticaret hacminin 2,5 milyar dolara ulaştığını kaydetti. Sanayi, tarım, madencilik, ulaştırma ve dijital ekonomi gibi stratejik alanlarda yürütülen ortak projelerin kararlılıkla devam ettiğini ifade eden Rus lider, ekonomik entegrasyonun önemine parmak bastı.

Ermenistan’ın AB Yönelimi ve AEB Riski

Zirvenin en dikkat çekici gündem maddesi ise Ermenistan’ın Avrupa Birliği’ne (AB) yakınlaşma hamleleri oldu. Erivan’ın egemen bir devlet olarak kendi geleceğini tayin etme hakkına sahip olduğunu belirten Putin, bu durumun Avrasya Ekonomik Birliği (AEB) üyeliği açısından ciddi zorluklar doğurabileceği uyarısında bulundu. Putin ve Paşinyan’dan Kritik Zirve: AB ve AEB Çıkmazı başlığıyla da dünya kamuoyunun yakından takip ettiği süreçte, Avrupa normları ile AEB standartlarının doğrudan çeliştiğine dikkat çekildi.

Putin, Ermenistan’ın AB pazarındaki entegrasyon çabalarının mevcut ticaret zincirlerinin kopmasına ve AEB pazarındaki avantajların yitirilmesine yol açabileceğini ifade ederek, Ermeni halkının ülkenin siyasi ve ekonomik rotasını çizerken gerçekçi kararlar alması gerektiğini dile getirdi. Moskova yönetiminin, Erivan’ın alacağı her türlü karara saygı duyacağını ancak olası politika değişiklikleri doğrultusunda kendi ticaret ve ekonomi mekanizmalarını da yeniden düzenlemek zorunda kalacağını vurgulayan Putin, bu konuda vakit kaybetmeden net bir tutum sergilenmesi çağrısında bulundu.

Ekonomik Entegrasyonda Yeni Dönemeç

Avrupa ürünlerinin Ermenistan üzerinden AEB pazarına sızması ihtimalinin ticari dengeleri altüst edebileceğini belirten Rus lider, bu durumun ortada çözülmesi gereken binlerce soru işareti bıraktığını ifade etti. Benzer ekonomik ve jeopolitik kırılmaların uluslararası piyasalarda da yankı bulduğu, örneğin Euro Bölgesi Enflasyonu Ağustosta Yükseldi: Oran %3,3 Oldu haberinde görüldüğü üzere küresel ekonomideki hassas dengelerin korunduğu bir dönemde bu tür entegrasyon krizlerinin yakından izlendiği belirtiliyor. Bölgesel istikrarın korunması ve tedarik zincirlerinin zarar görmemesi adına atılacak adımlar büyük bir merakla bekleniyor.

Öte yandan, uluslararası arenada yaşanan diğer jeopolitik gelişmeler de diplomatik masalardaki gerilimi artırıyor. Tıpkı Doğu Akdeniz’deki enerji ve egemenlik mücadelelerinde olduğu gibi, Doğu Akdeniz’de Navtex Gerilimi: Türkiye ve Yunanistan Karşı Karşıya! krizinde olduğu gibi ülkelerin stratejik hamleleri küresel aktörlerin dengelerini doğrudan etkiliyor. Ermenistan’ın gelecekteki dış politika tercihleri ve bu tercihin Kafkaslar’daki güç dengelerine yansımaları önümüzdeki günlerde de dünya siyasetinin ana gündem maddesi olmaya devam edecek.