Yüzme Alanlarında Tehlike Çanı: 262 Noktada Kimyasal Çıktı

Lahey, Hollanda — Çevre örgütü Natuur & Milieu ile Hollanda Ekoloji Enstitüsü NIOO-KNAW tarafından gerçekleştirilen kapsamlı bir araştırma, yüzme sularındaki gizli bir tehlikeyi gözler önüne serdi. Ülke genelinde 205 resmi yüzme alanı ile kent merkezlerinde halkın yoğun olarak kullandığı 57 noktanın su kalitesi detaylıca incelendi. Elde edilen veriler, bir bölgenin resmi olarak “yüzmeye uygun” ilan edilmesinin, suyun kimyasal açıdan tamamen temiz olduğu anlamına gelmediğini net bir şekilde kanıtladı.

Yüzme Sularında PFAS, Cıva ve Tarım İlaçları Alarmı

Araştırma kapsamında laboratuvara gönderilen su örneklerinde en sık rastlanan zararlı maddeler arasında PFOS başta olmak üzere PFAS grubu kimyasallar, PBDE türü alev geciktiriciler, cıva, tarım ilaçları ve yanma kaynaklı kirleticiler olan PAK maddeleri yer aldı. İncelenen noktaların yüzde 90’a varan büyük bölümünde, güvenli kabul edilen kimyasal sınır değerlerinin aşıldığı saptandı. Uzmanlar, yıllar önce yasaklanmış olan bazı tehlikeli maddelerin dahi doğada çok yavaş parçalanması nedeniyle dipteki tortularda ve sularda varlığını sürdürdüğüne dikkat çekti.

Kirlilik kaynaklarının bölgelere göre farklılık gösterdiği görüldü. Kırsal kesimdeki resmi yüzme alanlarında tarımsal faaliyetlerde kullanılan ilaç kalıntıları baskın çıkarken, şehir içi su noktalarında sanayi atıkları ve trafik kaynaklı ağır kimyasal kirlilik öne çıktı. Öte yandan, benzer çevresel tehditler ve doğal yaşam krizleri sadece su kaynaklarıyla sınırlı kalmıyor; dünya genelinde Antarktika’da imkansız tarım gerçek oldu başlığıyla duyurulan ekolojik değişimler gibi krizler de ekosistemlerin ne kadar hassas bir dengede olduğunu gösteriyor.

Son 10 Yılda Su Kalitesi Düştü

Araştırmanın en çarpıcı sonuçlarından biri de son on yıllık zaman dilimindeki gerileme oldu. 2015 yılında yapılan benzer ölçümlerde suların yüzde 22’si kimyasal su kalitesi standartlarını karşılarken, günümüzdeki 262 noktanın hiçbirinin kimyasal kriterler açısından tam uygunluk göstermediği bildirildi. Uzmanlar, mevcut resmi denetim mekanizmalarının ağırlıklı olarak E. coli gibi bakteriler ve mavi-yeşil algler (su yosunları) gibi akut sağlık risklerine odaklandığını, kronik kimyasal kirliliğin ise göz ardı edildiğini ifade ediyor.

Bu durum, bakteri açısından “güvenli ve temiz” görünen bir gölde veya nehirde ciddi kimyasal sınır aşımları olabileceği anlamına geliyor. Nitekim ülkede yaşanan çeşitli altyapı ve kentsel dönüşüm tartışmaları, tıpkı İstanbul’un en havalı semti seçildi haberinde olduğu gibi büyük şehirlerde yaşam kalitesi ve çevre sağlığı dengesini yeniden gündeme getiriyor.

Uzmanlardan “Panik Yapmayın ama Tedbirli Olun” Uyarısı

Bilim insanları, araştırma sonuçlarının “bu sularda yüzen herkes derhal hastalanacak” şeklinde yorumlanmaması gerektiğinin altını çiziyor. Sağlık riskinin; maruz kalınan kimyasalın türüne, miktarına ve suda kalınan süreye göre değiştiği belirtiliyor. Ancak bazı kirleticilerin uzun vadede sinir ve hormon sistemine zarar verebileceği, ayrıca kanser riskini artırabileceği biliniyor.

Hollanda Halk Sağlığı ve Çevre Enstitüsü (RIVM), PFAS içeren sularda yüzmenin tek başına anlık bir felaket anlamına gelmediğini, ancak suyun yutulmaması ve yüzme sonrasında mutlaka duş alınması gibi basit kişisel hijyen önlemlerinin hayati önem taşıdığını belirtiyor. Natuur & Milieu ve NIOO-KNAW ise hükümete çağrıda bulunarak kimyasal takip sistemlerinin zorunlu hale getirilmesini, sonuçların şeffaf bir şekilde kamuoyuyla paylaşılmasını ve sanayi ile tarım kaynaklı kirleticilerin sulara karışmasını önleyecek katı tedbirlerin acilen uygulanmasını talep ediyor.