⏱️ Okuma Süresi: 2 dk
📝 Kelime: 420
🕐 Son Güncelleme: 11.09.2026 02:50
📌 Öne Çıkan Başlıklar
- OECD’nin 91 ülkede gerçekleştirdiği PISA 2025 sonuçlarında Türkiye’nin sıralaması yükselirken, akademisyenler başarıya mesafeli yaklaşıyor.
- Eğitim uzmanları, Türkiye’de PISA sınavını uygulayan bağımsız bir kurulun bulunmadığını ve sürecin tamamen MEB denetiminde yürütüldüğüne dikkat çekiyor.
- Bazı liselerin sınavdan bir yıl önce özel laboratuvarlar kurup afişler hazırladığı ve öğrencileri sınava özel olarak hazırladığı iddia ediliyor.
Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütü (OECD) tarafından 760 bin öğrencinin katılımıyla 91 ülkede gerçekleştirilen Uluslararası Öğrenci Değerlendirme Programı (PISA) 2025 sonuçları, eğitim camiasında geniş yankı uyandırdı. Türkiye’nin tabloda üst sıralara tırmanması memnuniyet yaratırken, uzmanlar tablonun ardındaki gerçekleri sorgulamaya başladı. 400 sayfalık kapsamlı PISA raporunu inceleyen akademisyenler, elde edilen başarının “Maarif Modeli”ne bağlanamayacağı görüşünde birleşiyor.
“Türkiye’de PISA Sınavını Uygulayan Bağımsız Bir Kurul Yok”
Eğitim Bilimci Prof. Dr. Nejla Kurul, sonuçların ardından yaptığı değerlendirmede en temel eksikliğe dikkat çekti. Türkiye’de PISA sınavını uygulayacak bağımsız bir denetim mekanizmasının olmadığını belirten Kurul, “Birkaç yıl önce sonuçlarımız oldukça kötüyken ne oldu da birdenbire sıralamamız yükseldi? MEB bu başarıyı yeni modele bağlıyor ancak eğitim sisteminde somut bir iyileşme gözlenmiyor” ifadelerini kullandı. Gündemi sarsan iddialar ve benzeri tartışmaların gölgesinde, sınav için seçilen öğrenci profili de merak konusu oldu.
Prof. Dr. Kurul, öğrencilerin ve okulların hangi kriterlere göre belirlendiğinin şeffaf bir şekilde paylaşılmadığını vurgulayarak şu soruları yöneltti: “PISA’ya girecek öğrenciler rastlantısal olarak mı seçildi, yoksa bu çocuklar sınav için özel olarak mı hazırlandı? Eğer matematik alanında bu denli başarılıysak, YKS’de 40 matematik sorusunun net ortalaması neden 6,8 seviyesine düştü? Bu çelişki izaha muhtaçtır.”
Okullardan Bir Yıl Önce “PISA Hazırlığı” İddiası
Sınavın güvenilirliğine dair soru işaretlerini artıran en somut örneklerden biri Bursa’daki bir mesleki ve teknik eğitim lisesinden geldi. Söz konusu okulun, resmi web sitesinden bir yıl önce PISA pilot uygulaması için hazırlıklara başladığını duyurduğu ortaya çıktı. Okul yönetimi, laboratuvarların kurulduğunu, tanıtım afişlerinin asıldığını ve seçilen 43 öğrenciye özel rehberlik faaliyetleri yürütüldüğünü açıkça ilan etmişti. Bu durum, öğrencilerin sürece tesadüfen değil, özel bir hazırlık süreciyle dahil olduğu iddialarını güçlendirdi.
Goodhart Yasası ve Sınav Odaklı Eğitim Tehlikesi
Marmara Üniversitesi öğretim üyesi Prof. Dr. Gültekin Çetiner ise eğitim sistemindeki kronik bir probleme dikkat çekti. Çetiner, “Bir ölçü, hedef haline geldiği an bozulur. Buna Goodhart Yasası denir. Eğitim, sınavda yüksek puan almayı amaçlayacak şekilde tasarlanamaz” dedi. Siyaset ve bürokrasideki yankılar gibi eğitimdeki bu tür yapısal sorunların da benzer kriz alanları yarattığına işaret eden Çetiner, gençlerin test çözme robotuna dönüştüğünü ifade etti. PISA sonuçlarına bakarak “her şeyin güllük gülistanlık” olduğu algısının yaratılmasının, ülkenin gerçek eğitim problemlerini maskelediği uyarısında bulundu.
