Sanayinin Anadolu’ya Hicreti: Mega Endüstriyel Kentler Planı

İzmir’de düzenlenen 2’nci Emek Bilim Kampı, Türkiye ekonomisinin ve sanayi politikasının geleceğini değiştirecek kritik tartışmalara sahne oldu. Kampın en dikkat çekici oturumu olan “Türkiye’de sanayileşmenin haritası ve mega endüstriyel kentler”, yazar Sinan Araman ve Evrensel Genel Yayın Yönetmeni Hakkı Özdal’ın katılımıyla gerçekleştirildi.

Oturumda, kapitalist rekabetin üretim maliyetlerini düşürme eğilimi ve buna bağlı olarak ortaya çıkan küresel tedarik zinciri dönüşümleri masaya yatırıldı. Benzer endüstriyel dönüşüm süreçleri zaman zaman Orta Anadolu Mensucat Gündemde: Neden Çok Arandı? başlığında olduğu gibi geleneksel sanayi merkezlerinin değişimini de beraberinde getiriyor.

Neoliberal Dönemin Gelişmiş Versiyonu: Serbest Ticaret Bölgeleri

Toplantıda sunum yapan yazar Sinan Araman, mega endüstriyel kentlerin neoliberal dönemde ortaya çıkan serbest ticaret bölgelerinin daha gelişmiş bir versiyonu olduğuna dikkat çekti. ABD öncülüğünde, üretim ve işçilik maliyetlerini aşağı çekmek amacıyla tedarik zincirine bağlı ülkelerde bu modelin uygulandığını belirten Araman, Türkiye’de toplam 16 bölgede mega endüstriyel bölge planlandığını vurguladı. Şu aşamada Zonguldak Filyos ve Adana Ceyhan projelerinin hayata geçirilmeye başlandığı ifade edildi.

Marmara’dan Anadolu’ya Sermaye Hicreti

Evrensel Genel Yayın Yönetmeni Hakkı Özdal ise Türkiye kapitalizminin 2030 Sanayi Planı bağlamındaki yeni yönelimini çok net bir kavramla özetledi: “Marmara’da yoğunlaşan sermayenin Anadolu’ya hicreti.”

Özdal, bu yeni stratejinin yalnızca fabrikalardan ibaret olmadığını; demiryolu, liman, lojman, yurt, meslek lisesi, cami, havalimanı ve hatta yeni şehir yapılaşmalarını içeren bütüncül “mega endüstriyel parklar” olarak kurgulandığını belirtti. Bu stratejik belgenin, Çin’in yükselişi ve Batılı başat kapitalist ülkelerin (ABD ve AB) bu duruma karşı denge kurma arayışlarının bir ürünü olduğunun altı çizildi. Ülke genelindeki bu genişleme hamleleri, iş güvenliği ve çalışma koşulları gibi hayati başlıkları da yeniden gündeme getiriyor. Nitekim geçmişte yaşanan Kahramanmaraş’ta Kuyu Faciası: İki İşçi Hayatını Kaybetti gibi acı olaylar, sanayi ve üretim yatırımlarında işçi sağlığı ile denetim mekanizmalarının ne denli kritik olduğunu bir kez daha gözler önüne seriyor.

Sanayi Altyapısı Baştan Aşağı Yenileniyor

Mega endüstriyel parklar stratejisinin, Türkiye sermaye sınıfı ve devleti yöneten siyasi iradenin ortak politik analiziyle şekillendiğini belirten Özdal, bu analiz doğrultusunda Türkiye’nin sanayi altyapısının kökten değiştirilmesinin hedeflendiğini kaydetti. Geniş coğrafi imkanların ve ulaşım hatlarının sonuna kadar kullanılacağı bu yeni dönem, Türkiye ekonomisinin yönünü tayin etmeye devam edecek.