Birleşik Krallık’ta Tarihi Çatlak: 3 Ülke Londra’ya Bayrak Açtı

Birleşik Krallık (İngiltere, İskoçya, Galler ve Kuzey İrlanda) siyasi tarihinin en büyük ve sarsıcı anayasal krizlerinden birinin eşiğine geldi. Özerklik süreçlerinin başlamasından bu yana ilk kez üç ulusal ülkenin liderleri, merkezi Westminster sistemine karşı ortak bir duruş sergilemek üzere güçlerini birleştirdi.

Pazartesi günü imzalanan tarihi mutabakat zaptı ile Galler, İskoçya ve Kuzey İrlanda başbakanları, Londra’nın tek taraflı tahakküm döneminin kapandığını resmen ilan etti. Uzmanlar, bu gelişmenin sadece iç siyaseti değil, aynı zamanda küresel diplomatik dengeleri de sarsabilecek nitelikte olduğunu belirtiyor. Tıpkı uluslararası arenada devletlerin ekonomi ve gümrük hamleleri ile yeni cepheler oluşturması gibi, Birleşik Krallık içinde de ekonomik ve siyasi otonomi savaşları yeni bir boyuta evrildi.

“Westminster Demokrasiyi Engelleyemez”

Galler Başbakanı Rhun ap Iorwerth, İskoçya Başbakanı John Swinney ve Kuzey İrlanda Başbakanı Michelle O’Neill ile Sinn Fein Başkanı Mary Lou McDonald’ın katıldığı zirve, siyaset kulislerinde deprem etkisi yarattı. Zirve sonrasında yayımlanan ortak bildiride, merkezi hükümetin yerel iradeyi yok sayamayacağı vurgulandı.

Ortak metinde yer alan, “Bu adalarda ve dünyada olup bitenleri izleyenler için Westminster döneminin sona ermekte olduğunun bundan daha açık bir işareti olamazdı. Hiçbir Westminster hükümetinin demokrasiyi engelleme veya halkımızın kendi geleceğine karar vereceği ilkesini baltalama hakkı yoktur” şeklindeki ifadeler dikkat çekti.

İskoçya Başbakanı John Swinney, süreci Birleşik Krallık için sonsuza dek sürecek dönüm noktası niteliğinde bir kırılma olarak tanımlarken, Kuzey İrlanda Başbakanı Michelle O’Neill ise Londra yönetiminin İrlanda adasının çıkarlarını hiçbir zaman gözetmediğinin altını çizdi. Öte yandan, yerel yönetimlerin bu hamleleri tartışılırken vatandaşların günlük yaşamdaki ekonomik kaygıları da sürüyor; tıpkı ebeveynlerin çocukları için konut ve yaşam şartlarını iyileştirmeye çalışması gibi, ülkeler de kendi refahlarını garanti altına almanın yollarını arıyor.

Referandum Tartışmaları Yeniden Alevlendi

Zirvenin hemen ardından İskoçya ve Kuzey İrlanda cephesinden yeni bağımsızlık referandumları için çağrılar peş peşe geldi. Galler Başbakanı Ap Iorwerth ise Galler’in dinamiklerinin farklı olduğunu belirterek acil bir referandum takvimi açıklamasa da, mayıs ayındaki seçimlerin ardından bağımsızlık temellerini atmak üzere “Ulusal bir komisyon” kuracaklarını duyurdu.

Londra’daki İşçi Partisi hükümeti ve ana muhalefet kanadı ise bu ittifaka sert tepki gösterdi. Merkezi hükümet, başbakanın birliğe yürekten inandığını ve Britanya’nın dört ülkesinde de ortak refahı savunmaya devam edeceklerini belirterek bu girişimi “Britanya’yı parçalama” çabası olarak nitelendirdi.