⏱️ Okuma Süresi: 2 dk
📝 Kelime: 366
🕐 Son Güncelleme: 14.09.2026 09:44
📌 Öne Çıkan Başlıklar
- Van’ın Gevaş ilçesindeki tarihi Selçuklu Mezarlığı’nda yürütülen kazı çalışmalarında, üzerinde çevgan (at üzerinde top oyunu) motifi bulunan bir çocuk mezar taşı bulundu.
- Doç. Dr. Ercan Çalış başkanlığındaki 15 kişilik uzman ekip tarafından gerçekleştirilen çalışmada, 40 santimetre toprak altında tespit edilen mezar taşı, 1,5 günlük titiz bir konservasyon süreciyle çıkarıldı.
- Orta Asya Türk kültürünün izlerini taşıyan çevgan motifinin, çocukların savaş ve binicilik eğitimindeki önemini simgelediği ve mezarlık alanındaki nadir süslemelerden biri olduğu vurgulandı.
Anadolu’nun en köklü Türk-İslam mirasını barındıran Gevaş Selçuklu Mezarlığı, tarih meraklılarını heyecanlandıran yeni bir arkeolojik bulguya ev sahipliği yapıyor. Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın izinleriyle 2022 yılından bu yana devam eden kazı, restorasyon ve konservasyon çalışmaları, bölgenin gizli kalmış tarihini gün yüzüne çıkarmaya devam ediyor.
Orta Asya Kültürünün İzinde: Çevgan Motifi
Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi (YYÜ) Sanat Tarihi Bölümü Öğretim Üyesi Doç. Dr. Ercan Çalış başkanlığında yürütülen projede, 15 kişilik uzman ekip Halime Hatun Kümbeti çevresinde yoğunlaştı. Yaklaşık 50 dönümlük alana yayılan 1000’den fazla mezar taşı arasında yapılan karelaj çalışmaları sırasında, 40 santimetre toprak altında kalan eşsiz bir eser tespit edildi. Sanduka tipi çocuk mezar taşı, üzerindeki çevgan motifiyle dikkat çekiyor.
Doç. Dr. Ercan Çalış, çevganın sadece bir oyun veya spor olmadığını, aynı zamanda binicilik ve savaşçılık becerilerini geliştiren bir eğitim yöntemi olduğunu ifade ediyor. Bu keşif, tıpkı Türkiye’nin enerji devrimi hamlelerinde olduğu gibi, kültürel mirasa sahip çıkmanın milli bir görev olduğunun altını çiziyor.
Zengin Süsleme Programı ve Sembolizm
Gevaş Selçuklu Mezarlığı’nı emsallerinden ayıran en önemli unsur, mezar taşlarındaki motif zenginliğidir. Çalışmalar kapsamında, şamdan ve çevgan gibi Türk sanatında derin anlamlar taşıyan figürler sistematik olarak kayıt altına alınıyor. Uzmanlar, bu motiflerin Orta Asya’dan Anadolu’ya taşınan kültürel kodların bir yansıması olduğunu belirtiyor. Öte yandan, güncel teknolojik gelişmeler ve dijital dönüşümler de tarih araştırmalarına hız kazandırıyor; tıpkı Trump’ın yapay zeka hamlesi gibi stratejik adımların dünyada yarattığı etki gibi, arkeolojik veriler de geleceğin tarih yazımını şekillendiriyor.
Konservasyon Çalışmaları Titizlikle Sürüyor
Kazı ekibi, 10×10 metrelik açmalarda kontrollü bir şekilde ilerleyerek, toprağın altında yatan kültürel varlıkları zarar vermeden ortaya çıkarıyor. Çocuk mezar taşının kurtarılması, yaklaşık 1,5 günlük bir çalışma gerektirdi. Bulunan her yeni eser, bölgenin sosyokültürel yapısına dair önemli veriler sunarken, Gevaş’ın tarih turizmi açısından potansiyelini de artırıyor.
Mezarlıkta süren çalışmaların, Türk sanat tarihi literatürüne önemli katkılar sağlaması ve bölgenin tarihi dokusunun korunarak gelecek nesillere aktarılması hedefleniyor.
