DTÖ Uyardı: Küresel Ticarette Kırılma Ekonomiyi Yüzde 10 Küçültebilir

Dünya Ticaret Örgütü (DTÖ), Kamu Forumu’nda yayımladığı Dünya Ticaret Raporu 2026 ile küresel ekonominin geleceğine dair kritik bir uyarıda bulundu. “Dünya ticareti için kritik bir dönüm noktası” başlığıyla yayımlanan rapor, mevcut çok taraflı ticaret sisteminin ciddi bir baskı altında olduğunu ve işbirliğinin zayıflamasının küresel refahı doğrudan tehdit ettiğini ortaya koyuyor.

Küresel Ticarette Kuralların Payı Azalıyor

Veriler, çok taraflı ticaret sistemindeki aksaklıkları gözler önüne seriyor. DTÖ kuralları çerçevesinde gerçekleşen mal ticareti oranı, iki yıl önce yüzde 80 seviyesindeyken bugün yüzde 72’ye gerilemiş durumda. Bu düşüş, jeopolitik gerilimlerin ve korumacı politikaların dünya ticaretini nasıl daralttığının bir kanıtı niteliğinde. Öte yandan, 1995 yılından bu yana üye ülkeler arasındaki ticaretin yüzde 140 oranında artması, sistemin geçmişteki başarısını kanıtlıyor.

Ekonomik dünyadaki bu büyük değişimler, tıpkı eğitim sisteminde yeni dönem arayışları gibi, ticaretin de modernize edilmesi gerektiğini hatırlatıyor. Dijital hizmetlerin küresel ihracattaki payının yüzde 55’e ulaşması, ticaretin artık geleneksel yolların dışına çıktığını ve teknoloji eksenli bir yapıya büründüğünü gösteriyor.

Üç Farklı Senaryo: Ekonomi Büyüyecek mi, Küçülecek mi?

DTÖ, raporunda küresel ticaretin geleceği için üç temel senaryo sunuyor:

• Güçlendirilmiş Çok Taraflı Sistem: DTÖ kurallarının modernize edilmesi durumunda, 2050 yılına kadar küresel GSYH’nin yüzde 2,9 artması ve 3 trilyon dolarlık bir ekonomik kazanç elde edilmesi öngörülüyor.
• Parçalanmış Ticaret Sistemi: Ticaretin jeopolitik bloklara bölünmesi halinde küresel GSYH’de yüzde 5,1’lik bir düşüş riski bulunuyor.
• Serbest Ticaret Anlaşmaları Ağı: Çok taraflı işbirliğinin tamamen terk edilip sadece ikili anlaşmalara odaklanılması durumunda, ekonomik büyümenin yüzde 6,9 oranında gerilemesi bekleniyor.

Bu süreçte ekonomik istikrarın korunması kadar, günlük hayattaki finansal okuryazarlık da önem taşıyor. Birçok vatandaş beklenmedik borç yükleri ile karşı karşıya kalırken, makroekonomik kararların hane halkı üzerindeki etkisi de derinleşiyor.

En Az Gelişmiş Ülkeler İçin Risk ve Fırsat

Rapor, dünya ticaretindeki payı yüzde 1’in altında olan en az gelişmiş ülkeler için de kritik bir parantez açıyor. Güçlendirilmiş bir çok taraflı sistemin, gümrük vergilerini ve ticaret maliyetlerini düşürerek bu ülkelerin GSYH’sini yüzde 7,7 oranında artırabileceği hesaplanıyor. Ancak sistemin modernize edilmemesi, bu ülkelerin küresel pazardan tamamen kopması gibi vahim bir senaryoyu beraberinde getirebilir.

Sonuç olarak, DTÖ, ticaret kurallarının güncellenmemesi ve işbirliği ruhunun kaybedilmesi durumunda, küresel ekonominin potansiyel fırsat kaybının yüzde 10’a ulaşabileceği konusunda dünya liderlerini ve politika yapıcıları acil eyleme çağırıyor.