Tarladan Markete Fiyat Oyununun Belgesi VDK Raporunda!

Türkiye’nin son yıllarda en çok tartışılan ekonomik meselelerinin başında gelen “Ürün tarladan çıktıktan sonra neden bu kadar pahalanıyor?” sorusunun yanıtı, resmi denetim raporlarıyla netlik kazandı. Hazine ve Maliye Bakanlığı Vergi Denetim Kurulu Başkanlığının 14 Temmuz ve 3 Eylül 2026 tarihli yaş sebze ve meyve sektörüne ilişkin raporları, tarladan markete uzanan zincirdeki kâğıt üstü oyunları gözler önüne serdi.

İki ayrı raporda toplam 41 riskli mükellef mercek altına alındı. Vergi müfettişlerinin çiftçi beyanlarını, müstahsil makbuzlarını, e-faturaları, Hal Kayıt Sistemi (HKS) verilerini ve şirket kayıtlarını tek tek karşılaştırmasıyla ortaya çıkan tablo, piyasadaki yapay fiyat artışlarının boyutunu gözler önüne serdi. Müfettiş incelemeleri, bazı tedarikçilerin üreticinin gerçek satış bedeli ile resmi belgelerdeki alış maliyetleri arasında kasıtlı olarak devasa farklar oluşturduğunu kanıtladı.

Çiftçi 6-8 Lira Dedi, Makbuz 28 Lira Yazıldı

Raporlardaki en çarpıcı usulsüzlük örneklerinden biri mandalina ticaretinde tespit edildi. Bir üreticinin 6-8 TL/kg seviyesinden sattığını beyan ettiği mandalina, müstahsil makbuzunda 28 TL/kg maliyetle kayda geçirildi. Firmanın aynı dönemdeki ortalama satış fiyatı ise 31,82 TL/kg olarak belirlendi. Benzer bir başka vakada ise üretici ürünü 12 TL/kg fiyatla sattığını belirtirken, aynı ürün müstahsil makbuzunda 31,48 TL/kg olarak gösterildi ve şirketin ortalama satış fiyatı 31,65 TL/kg oldu. Böylece üretici fiyatı ile şirket satış fiyatı arasında yaklaşık 20 liralık devasa bir fark olmasına rağmen, kâğıt üzerinde şirket sanki kilogram başına yalnızca 17 kuruş kazanmış gibi bir tablo yaratıldı.

Bu manipülatif yöntem yalnızca mandalinada değil, pek çok temel tarım ürününde de aktif olarak kullanıldı. VDK raporlarına yansıyan diğer çarpıcı detaylar şöyle sıralandı:

• Çiftçinin 4-5 liraya sattığını belirttiği sanayi tipi elma, belgede 9,50 TL alış maliyetiyle gösterildi ve ortalama 9,74 TL’ye satıldı.
• 7-12 TL aralığında alındığı beyan edilen patates, resmi evraklarda 20 TL maliyetle yer alırken piyasada ortalama 21,91 TL’den el değiştirdi.
• 28-29 TL seviyesinde satıldığı belirtilen çekirdeksiz üzümün müstahsil makbuzundaki fiyatı 45 TL’ye çıkarıldı.

Limon Üreticilerinden Çarpıcı İtiraflar: “35’e Sattım, Makbuzda 70”

Raporun en dikkat çekici bölümlerinden biri doğrudan limon üreticilerinin verdiği ifadeler oldu. Onlarca yıldır çiftçilik yapan üreticiler, kendi adlarına düzenlenen belgelerdeki rakamları görünce şaşkınlık yaşadıklarını belirtti. Yaklaşık 50 ton limonu 45-50 TL seviyesinden satan bir üretici, kendi adına düzenlenen belgelerde bu fiyatın 64-72 TL arasında gösterildiğini ifade etti. Başka bir çiftçi ise 35 TL’ye verdiği limonun makbuzlara 70-78 TL olarak yansıtıldığını kaydetti.

Gündemdeki bu sıcak ekonomik gelişmelerin yanı sıra, dış politika ve güvenlik alanındaki Litvanya hava sahasındaki İHA krizi gibi uluslararası başlıklar da global piyasaları ve tedarik zincirlerini yakından etkilemeye devam ediyor. Öte yandan teknoloji dünyasındaki gelişmeler de hız kesmeden sürerken, mobil pazarda dikkat çeken Huawei Mate XT2 fiyatı ve cihazın sunduğu yenilikler teknoloji meraklılarının yakın markajında yer alıyor.

Hazine ve Maliye Bakanlığı’nın yürüttüğü bu sıkı denetimlerin, tarladan markete uzanan tedarik zincirindeki haksız kazançların ve kayıt dışı maliyet oyunlarının önlenmesinde dönüm noktası olması bekleniyor.