ABD’den Kritik Karar: İranlı Yetkililere Vize Onayı Verildi

Washington yönetimi, uluslararası diplomasiyi sarsacak türden stratejik bir hamleye imza attı. ABD Dışişleri Bakanlığı tarafından yapılan resmi açıklamaya göre, devam eden tüm askeri çatışmalara ve diplomatik çıkmazlara rağmen İranlı üst düzey hükümet yetkililerine vize onayı çıktı. Alınan bu karar, gelecek hafta New York’ta kapılarını açacak olan 81. Birleşmiş Milletler (BM) Genel Kurulu yüksek düzeyli toplantıları öncesinde tüm dikkatleri yeniden Washington-Tahran hattına çevirdi.

Gelişmeyle birlikte, ABD ile İran arasında uzun süredir devam eden gerilimli diplomasi trafiğinde yeni bir sayfa açılıp açılmayacağı merak konusu oldu. Bilindiği üzere geçmişte de benzer diplomatik krizler yaşanmış, uluslararası arenada BM’den Mahmud Abbas Kararı: ABD Vize Vermemişti! örneğinde olduğu gibi Washington yönetimi bazı liderlerin ülkeye girişine kısıtlamalar getirmişti. Ancak bu kez, çatışma halindeki bir ülkenin en üst düzey temsilcilerine yeşil ışık yakılması uluslararası kamuoyunda şaşkınlıkla karşılandı.

Pezeşkiyan ve Erakçi New York’a Geliyor

Yapılan resmi bilgilendirmede, vize onayının sadece alt düzey bürokratları değil, doğrudan İran devletinin zirvesini kapsadığı netlik kazandı. Buna göre, İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan ile Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi, BM Genel Kurulu’ndaki oturumlara katılmak üzere Amerika Birleşik Devletleri’ne seyahat edebilecek.

Uluslararası ilişkiler uzmanları, ABD’nin bu adımını oldukça “alışılmadık” olarak nitelendiriyor. Zira İran ile ABD arasında 6 aydan uzun süredir devam eden fiili ve dolaylı çatışmalar, Hürmüz Boğazı’ndaki deniz güvenliği krizleri ve nükleer program müzakerelerinde herhangi bir yumuşama işareti bulunmuyor. Benzer şekilde, ABD’nin terör listesinde tuttuğu Yemenli Husilerin Kızıldeniz’deki ticari gemilere yönelik saldırılarını tırmandırdığı hassas bir dönemde bu vizenin verilmesi, siyasi kulislerde farklı senaryoların konuşulmasına neden oluyor.

BM Genel Merkezi ve ABD’nin Vize Yetkisi

Uluslararası hukuka göre BM ev sahibi ülkesi konumunda bulunan Amerika Birleşik Devletleri, resmi olarak yabancı liderlerin ve diplomatların New York’taki BM Genel Merkezi’ne gelmesini engelleme konusunda teorik olarak sınırlı yetkilere sahip. Ancak Washington yönetimi geçmişte, dış politika çıkarlarına aykırı gördüğü ya da aktif çatışma halinde olduğu rejimlerin liderlerine vize vermeyerek bu süreci fiilen imkansız hale getirebiliyordu. Bu bağlamda, mevcut ABD yönetiminin bu esnek tutumu, diplomatik kanalların tamamen kapanmasını önleme hamlesi olarak da yorumlanıyor.

Öte yandan, dış politika ve uluslararası güvenlik başlıkları dünya genelinde yakından takip edilirken, iç politikada ve bölgesel gelişmelerde de hareketlilik sürüyor. Tıpkı Frankfurt’ta Sıtma Alarmı: Can Kaybı 3’e Yükseldi! haberinde olduğu gibi küresel çapta yaşanan krizler halk sağlığından diplomasiye kadar geniş bir yelpazede kriz masalarının kurulmasına yol açıyor. ABD’nin İranlı yetkililere tanıdığı bu istisnai seyahat izninin, önümüzdeki günlerdeki BM oturumlarında nasıl bir diplomatik diyaloğa evrileceği ise şimdiden tüm dünyanın merakla beklediği ana gündem maddesi olmayı sürdürüyor.