AB’den Türkiye’ye Tonlarca Çöp İhracatı Devam Edecek!

Ankara, Türkiye — Küresel çevre politikaları ve atık yönetimi tartışmaları hız kesmeden devam ederken, Avrupa Birliği’nin (AB) dışarıya gönderdiği atıklarla ilgili yeni bir döneme giriliyor. Avrupa Komisyonu tarafından 18 Eylül’de yayımlanan kapsamlı bir değerlendirme raporu, Türkiye’nin Avrupa’nın atık yönetimindeki kritik ve tartışmalı konumunu bir kez daha gözler önüne serdi. Yeni Atık Sevkiyatı Tüzüğü çerçevesinde hazırlanan taslak liste ve raporlar, Türkiye’ye yönelik plastik atık ihracatının önümüzdeki süreçte de aralıksız devam edeceğini net bir şekilde ortaya koyuyor.

Yürürlüğe giren yeni tüzük, genel ilke olarak Mayıs 2027’den itibaren AB dışındaki ülkelere atık ihracatını çok daha sıkı kurallara bağlıyor veya yasaklıyor. Ancak OECD üyesi olan ve mevzuatını bu doğrultuda güçlendiren ülkeler için özel değerlendirmeler yapılıyor. Bu kapsamda Türkiye, son yıllarda atık sevkiyatında izlenen en büyük merkezlerden biri olarak öne çıkıyor. Güncel veriler, ülkedeki ekonomik ve çevresel politikaların şekillenmesinde bu tür uluslararası gelişmelerin ne denli belirleyici olduğunu gösteriyor; nitekim uzmanlar Türkiye’den refahı artıracak 3 yıllık ekonomi hamlesi gibi adımların yanı sıra dış ticaret ve atık politikalarının da yakından takip edilmesi gerektiğini vurguluyor.

Türkiye Plastik Atık İthalatında Zirvede Yer Alıyor

Komisyonun yayımladığı rapora göre, Türkiye AB’den ihraç edilen plastik atıklar için başlıca OECD varış noktası olmayı sürdürüyor. Sadece 2025 yılı verilerine bakıldığında, AB’den Türkiye’ye yapılan plastik atık ihracatının tam 510 bin tona ulaştığı görülüyor. Aynı yıl AB’nin ihraç ettiği toplam plastik atık miktarının 1,4 milyon ton olduğu düşünüldüğünde, Türkiye’nin payının büyüklüğü çok daha net anlaşılıyor. Küresel pazarda tarım ve üretim alanındaki dengeler de bu süreçleri doğrudan etkiliyor; örneğin yerli üreticileri ilgilendiren Balıkesir’de yüzde 75 hibeli ürünün hasadı tamamlandı gibi gelişmeler, çevre dostu ve sürdürülebilir tarım politikalarının önemini bir kez daha hatırlatıyor.

Avrupa Komisyonu’nun değerlendirmesinde, Türkiye’nin plastik atık yönetimi ve ithalatına ilişkin mevzuatını güçlendirdiği açıkça kabul ediliyor. Artırılan denetimler, yükseltilen idari cezalar ve uygulamayı iyileştirmeye yönelik atılan adımlar, Türkiye’nin bu atıkları kabul etme noktasında OECD standartlarına uyum sağladığı şeklinde değerlendiriliyor. Bu durum, Türkiye’nin önümüzdeki yıllarda da Avrupa’nın atık yükünü sırtlayan başlıca ülkelerden biri olacağını kesinleştiriyor.

Küresel Atık Sevkiyatında Son Durum

Küresel ölçekte ise rakamlar devasa boyutlara ulaşıyor. AB, 2025 yılı içerisinde toplamda 32 milyon ton atık ihraç etti. Bu devasa sevkiyatın yaklaşık yüzde 40’lık kısmı OECD dışı ülkelere yönlendirildi. Her yıl yaklaşık 40 milyon ton plastik atık üreten birlik, bunun 1 ila 1,5 milyon tonunu doğrudan dış pazarlara gönderiyor. Türkiye’nin yanı sıra Malezya (276 bin ton) ve Endonezya (215 bin ton) gibi ülkeler de AB’nin en çok çöp gönderdiği diğer ana rotalar arasında yer alıyor.

Paydaşların ve ilgili sivil toplum kuruluşlarının 16 Ekim’e kadar açık olacak çevrimiçi istişare süreçlerine katılması teşvik edilirken, AB’den atık almasına izin verilen ülkelerin resmi ve nihai ilk listesinin 2026 yılının sonuna kadar şekillendirilmesi bekleniyor. En geç iki yılda bir güncellenecek olan bu liste, Türkiye ve diğer hedef ülkelerdeki çevre politikalarının geleceğini belirlemede kritik bir rol oynamaya devam edecek.