⏱️ Okuma Süresi: 2 dk
📝 Kelime: 352
🕐 Son Güncelleme: 19.09.2026 13:46
📌 Öne Çıkan Başlıklar
- Uluslararası Ticaret Merkezi (ITC) İcra Direktörü Pamela Coke-Hamilton, Hürmüz Boğazı’ndaki ticaret kesintilerinin enerji ötesinde gübre tedariğini de vurduğunu açıkladı.
- Üre, amonyak ve kükürt ithalatında yaşanan yüzde 80’in üzerindeki düşüş, gelişmekte olan ülkelerdeki tarım ve gıda üretimini tehdit ediyor.
- Mısır ve Nijerya gibi bazı Afrika ülkeleri ihracatlarını artırarak açığı kapatmaya çalışsa da, fiyat artışları çiftçileri zor durumda bırakıyor.
Cenevre merkezli Uluslararası Ticaret Merkezi (ITC) İcra Direktörü Pamela Coke-Hamilton, dünya ticaretini sarsan kritik bir uyarıda bulundu. Dünya Ticaret Örgütü’nün (DTÖ) bu yılki Kamu Forumu kapsamında yapılan değerlendirmelerde, Hürmüz Boğazı’ndaki ticaret akışının kesintiye uğramasının yalnızca enerji piyasalarını değil, aynı zamanda tarımın en temel girdisi olan gübre tedarik zincirini de büyük bir çıkmaza soktuğu vurgulandı.
Enerji Krizinin Ötesinde: Kritik Girdiler Tehlikede
Yılın ikinci çeyreğinde Hürmüz Boğazı’ndaki aksamaların derinleşmesiyle birlikte ham petrol, LNG ve metanol ithalatında tarihi düşüşler yaşandı. Ancak Coke-Hamilton’a göre asıl tehlike, dünyanın dört bir yanında gıda üretiminin temelini oluşturan gübre hammaddelerinde ortaya çıktı. Bölgeden yapılan üre, amonyak ve kükürt ithalatı yıllık bazda yüzde 80’in üzerinde geriledi. Bu durum, küresel ölçekte tarımsal üretim maliyetlerini doğrudan yukarı çekti.
Gelişmekte Olan Ülkeler ve Küçük Çiftçiler Büyük Baskı Altında
Ticaretteki bu geniş çaplı aksama Körfez’in çok ötesinde, özellikle en az gelişmiş ekonomilerde şiddetle hissediliyor. Bangladeş, Pakistan, Kenya, Mozambik ve Güney Afrika Cumhuriyeti gibi ülkeler, bölgeden yapılan amonyak ve kükürt ithalatına büyük ölçüde bağımlı durumda. Tedarik zincirindeki bu kırılma, artan maliyetler ve sınırlı alternatifler nedeniyle milyonlarca küçük ölçekli çiftçiyi girdilere erişimde imkansızlıklarla baş başa bırakıyor.
Yaşanan lojistik şoklar ve sınırlı arz, fiyat etiketlerine de yansıdı. Sektör verilerine göre üre ithalat fiyatları yüzde 70, amonyak yüzde 82 ve kükürt fiyatları ise rekor bir oranla yüzde 151 artış gösterdi. Uzmanlar, bu maliyet baskısının devam etmesi halinde gıda enflasyonunun katlanarak büyüyeceği uyarısında bulunuyor.
Afrika Ülkeleri Açığı Kapatmak İçin Devrede
Krizin etkilerini hafifletmek amacıyla bazı üretici ülkeler alternatif çözümler üretmeye başladı. Özellikle Mısır’ın Hindistan’a üre ihracatını neredeyse iki katına çıkardığı, Nijerya’nın ise sevkiyatlarını yüzde 80’in üzerinde artırdığı gözlemlendi. Alternatif kaynaklardan gelen arz artışı toplam daralmayı bir nebze olsun dengelemeye çalışsa da, küresel tedarik zincirindeki yapısal sorunların çözümü için uzun vadeli stratejilere ihtiyaç duyuluyor.
