Mahmut Özer’den Çarpıcı Analiz: Kötülüğün Sıradanlaşması ve Ahlâk

Eski Milli Eğitim Bakanı Mahmut Özer, kaleme aldığı son yazısında modern dünyanın en büyük krizlerinden biri olarak gördüğü “kötülüğün sıradanlaşması” olgusunu mercek altına aldı. Hannah Arendt’in Nazi subayı Adolf Eichmann davası üzerinden geliştirdiği teoriyi referans alan Özer, günümüz toplumlarında kötülüğün nasıl görünmez bir şekilde meşrulaştığını çarpıcı örneklerle açıkladı.

Kötülüğün Sıradanlaşması: Bürokrasinin Gölgesinde Ahlâk

Özer’e göre, kötülüğün en büyük tehlikesi artık sıra dışı veya şeytani figürlerden gelmiyor. Tam aksine, bürokratik mekanizmaların içerisinde görevini yaptığını düşünen, “emri uyguladım” diyerek sorumluluktan kaçan sıradan bireyler, kötülüğün asıl taşıyıcıları haline geliyor. Bu durum, toplumsal vicdanın körelmesine ve münkerin maruflaşmasına, yani kötü olanın zamanla iyi ve normal kabul edilmesine yol açıyor.

Günümüzde dijital dünyanın getirdiği yabancılaşma da bu süreçleri tetikliyor. İnsan ilişkilerinin sığlaştığı bir dönemde, Dijital Aşkın Bedeli: Flört Siteleri Narsisizmi mi Besliyor? başlıklı tartışmaların da gösterdiği üzere, bireyler sadece kendi konfor alanlarına odaklanarak etik değerlerden uzaklaşabiliyor.

Ahlâkî Direnç ve Toplumsal Sorumluluk

Mahmut Özer, bu karanlık tabloya karşı İslam ahlâk düşüncesinin sunduğu “kalben buğzetme” prensibini bir direnç noktası olarak öneriyor. Kötülüğü içselleştirmemek, ona karşı mesafeli durmak ve vicdani bir süzgeçten geçirmek, modern insanın en büyük imtihanı haline gelmiş durumda. Özer, toplumun her kesiminde bu ahlâkî uyanışın gerçekleşmesi gerektiğinin altını çiziyor.

Toplumun sadece ahlâkî değil, kültürel ve sanatsal alanlarda da benzer bir direnç göstermesi gerekiyor. Beethoven’ın 9. Senfonisi AKM’de Yeniden Yankılanacak! haberi gibi kültürel etkinlikler, insanın ruhunu kötülüğün sıradanlığından arındıracak estetik bir sığınak olarak değerlendiriliyor.

Münkerin Maruflaşması Nasıl Engellenir?

Yazısında, kötülüğün sıradanlaşmasının en büyük kriz olduğunu belirten Özer, bürokrasinin ve sistemin bireyi “sorumluluktan muaf” tutma çabasına karşı bireysel iradenin önemini vurguluyor. İnsanların yaptıkları işin sonuçlarıyla yüzleşmesi, sorgulaması ve sisteme karşı ahlâkî bir duruş sergilemesi gerektiğini ifade eden Özer, Mezarlık Dizisi: Kadın Cinayetlerinin Ardındaki Karanlık Gerçek gibi toplumsal farkındalık yaratan yapımların, kötülüğün üzerindeki örtüyü kaldırmada etkili olduğunu savunuyor.

Sonuç olarak; Mahmut Özer’in analizi, modern dünyanın karmaşasında kaybolan vicdanın yeniden inşası için bir çağrı niteliği taşıyor. Kötülüğü sıradanlaştırarak değil, ona karşı ahlâkî bir duvar örerek toplumsal huzurun korunabileceği gerçeği, bir kez daha gündemin merkezine yerleşiyor.