⏱️ Okuma Süresi: 2 dk
📝 Kelime: 328
🕐 Son Güncelleme: 20.09.2026 08:15
📌 Öne Çıkan Başlıklar
- Eski Milli Eğitim Bakanı Mahmut Özer, kaleme aldığı yazıda Hannah Arendt’in “kötülüğün sıradanlığı” kavramını İslam düşüncesindeki ahlaki değerlerle sentezliyor.
- Toplumda yanlışın (münker) doğru gibi kabul edilmeye başlandığına dikkat çeken Özer, bu sürece karşı “ahlaki direnç” gösterilmesinin hayati önem taşıdığını vurguluyor.
- Yazar, kötülüğün sadece kötü niyetli kişilerce değil, sorumluluktan kaçan sıradan bireylerin eylemleriyle de normalleşebileceği uyarısında bulunuyor.
Eski Milli Eğitim Bakanı Mahmut Özer, modern dünyanın en büyük krizlerinden biri olan “kötülüğün normalleşmesi” meselesini, Hannah Arendt’in meşhur “kötülüğün sıradanlığı” tezi üzerinden değerlendirdi. Toplumsal ahlakın erozyona uğradığı günümüzde, yanlışın doğru gibi sunulduğu “münkerin maruflaşması” süreci, derin bir entelektüel incelemeye tabi tutuldu.
Kötülük Bir “Bürokratik” Süreç mi?
Arendt’in Nazi subayı Adolf Eichmann üzerinden geliştirdiği tez, kötülüğün mutlaka şeytani bir karakterden gelmediğini, sıradan insanların emirleri sorgulamadan yerine getirmesiyle de büyük felaketlere yol açabileceğini savunur. Mahmut Özer, bu noktada bireyin kendi sorumluluğunu sisteme devretme eğilimine dikkat çekiyor. Günümüzde sadece vatandaşın gündemi geçim olsa da, ahlaki pusulanın kaybolması toplumsal yapıyı derinden sarsıyor.
Münkerin Maruflaşması: Ahlaki Bir Çöküş
İslam ahlak düşüncesinde “münker” (kötü, yasak, kabul edilemez) olarak tanımlanan fiillerin “maruf” (bilinen, iyi, kabul edilen) haline getirilmesi, bir toplumun değer yargılarının tersyüz edilmesi anlamına gelir. Özer’e göre, kişi yaptığı işin kötülüğünü düşünmeden, “sistem böyle istiyor” veya “herkes böyle yapıyor” diyerek kendini aklama eğilimindedir. Bu durum, toplumda yüksek puanlı adayların elenmesi gibi hakkaniyetten uzak pratiklerin normalleşmesine zemin hazırlar.
Ahlaki Direnç ve Kalben Buğzetmek
Özer, bu gidişata karşı en önemli savunma mekanizmasının “ahlaki direnç” olduğunu belirtiyor. Kötülüğe karşı sadece hukuki değil, vicdani bir duruş sergilemenin önemini vurgulayan yazar, bireyin en azından kalben bu durumu reddetmesinin (buğzetmesinin) dahi bir direnç noktası olduğunu hatırlatıyor. Öte yandan, toplumun gündemindeki İstanbul’da sağanak alarmı gibi fiziksel felaketlerin yanı sıra, ahlaki felaketlere karşı da tetikte olunması gerektiği mesajını veriyor.
Sonuç olarak, kötülüğün sıradanlaşması karşısında bireyin kendi vicdani sorumluluğunu üstlenmesi, toplumsal sağlığın korunması için elzemdir. Özer, düşünmeden hareket etmenin ve sorumluluktan kaçmanın, aslında kötülüğün en büyük besleyicisi olduğu uyarısında bulunuyor.
