Şi Cinping’in ABD Ziyareti Öncesi Tahran Diplomasisi: Çin-ABD Ayrışması

Küresel siyasetin kilit taşlarından biri olan Çin-ABD ilişkilerinde gözler Washington’a çevrilirken, Pekin’den gelen diplomatik hamleler gündemin odağına yerleşti. Çin Devlet Başkanı Şi Cinping’in kritik ABD ziyareti öncesinde, Çin yönetiminin İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi’yi başkentte ağırlaması uluslararası kamuoyunda geniş yankı uyandırdı. Gerçekleştirilen bu üst düzey temas, Pekin’in Tahran üzerindeki stratejik etkisini ve diplomatik ağırlığını korumaya kararlı olduğunu net bir şekilde gözler önüne serdi.

Trump-Şi Görüşmesinde İran Krizinin Anatomisi

Perşembe günü yapılması planlanan liderler zirvesinde, yedi aydır devam eden İran savaşının ve bölgedeki jeopolitik gerilimlerin en önemli gündem maddelerinden biri olması bekleniyor. Çin, krizin başından bu yana tutarlı bir çizgi izleyerek Washington ve Tel Aviv’in İran’a yönelik askeri operasyonlarını sert bir şekilde kınadı. Aynı zamanda ABD’nin Tahran yönetimine uyguladığı tek taraflı yaptırımlara karşı çıkarken, küresel ticaretin can damarı olan Hürmüz Boğazı’nın bir an önce yeniden ulaşıma açılması için uluslararası çağrılarda bulundu. Küresel piyasalarda Brent Petrol 103 Doları Aştı: Hürmüz Boğazı’nda Kritik Gelişme! haberleriyle de geniş yer bulan enerji güvenliği, bu zirvenin kaderini belirleyecek ana unsurlar arasında yer alıyor.

Enerji Güvenliği ve Çin’in Stratejik Rezervleri

Ekseter Üniversitesi’nden Çin-Ortadoğu uzmanı Andrea Ghiselli’ye göre, Çin bu mevcut dengeyi uzun süre koruma kapasitesine sahip olsa da artan jeopolitik maliyetlerle yüzleşmek zorunda kalacak. Pekin yönetimi, savaşın sona ermesiyle elde edeceği kazanımları diğer küresel öncelikleriyle dikkatle dengelemek durumunda. Dr. Ghiselli, Çin’in bu çatışmanın Washington ile olan genel ilişkilerinde derin bir krize yol açmasını istemediğini, ancak İran’ın temel ulusal çıkarlarını da tamamen göz ardı etmeyeceğini vurguluyor. Enerji tüketiminin beşte birini petrole dayandıran ve bu ihtiyacın yüzde 70’inden fazlasını ithal eden Çin için, Ortadoğu kaynaklı sevkiyatların sürekliliği hayati önem taşıyor.

Pekin’in Alternatif Enerji Rotaları ve Rezerv Gücü

Uluslararası Kriz Grubu’ndan Hamidreza Azizi, dev bir enerji ithalatçısı olan Çin’in savaşın uzamasından ekonomik olarak zarar gördüğüne dikkat çekiyor. Geçtiğimiz yıl Çin’in ham petrol ithalatının yalnızca yüzde 12’sini oluşturan İran petrolü, Körfez’deki diğer üreticilerin oldukça gerisinde kaldı. Buna karşın Çin, İran ve Körfez ülkelerinden yaşayabileceği arz açıklarını Rusya, Brezilya ve diğer tedarikçilerden gelen ham petrol akışıyla büyük ölçüde kapatmayı başardı. Columbia Üniversitesi’nden enerji araştırmacısı Erica Downs, Çin’in milyarlarca varili bulan devasa stratejik petrol rezervlerinin, ülkeyi olası ani enerji şoklarına ve kriz dalgalarına karşı güçlü bir kalkan gibi koruduğunu ifade ediyor.