Avrupa’da Gıda Fiyatları ve Asgari Ücret: Kimler Alım Gücünü Korudu?

Avrupa ekonomilerinde son beş yıl, pandemi sonrası toparlanma çabaları ve jeopolitik gerilimlerin gölgesinde geçti. Euronews Business tarafından hazırlanan ve 26 ülkeyi kapsayan güncel veriler, gıda fiyatlarındaki tırmanışın hanehalkı üzerindeki etkisini gözler önüne seriyor. Ağustos 2021 ile Ağustos 2026 arasındaki dönemde, Avrupa Birliği genelinde gıda ve alkolsüz içecek fiyatları %34 oranında artış gösterdi.

Enflasyonun Coğrafi Dağılımı: Macaristan ve Türkiye Örneği

AB sınırları içerisinde en yüksek gıda enflasyonu %57 ile Macaristan’da ölçüldü. Bu ülkeyi %54 ile Bulgaristan ve %53 ile Romanya takip etti. Öte yandan, İsviçre gibi ülkeler %5’lik sınırlı artışlarla süreci en hafif atlatanlar arasında yer aldı. Ancak, Türkiye ve Polonya arasında “elektromobilite” köprüsü gibi büyük sanayi hamleleri konuşulurken, Türkiye’nin gıda enflasyonundaki durumu tamamen farklı bir boyuta ulaştı.

Türkiye, aynı dönemde %752’lik gıda fiyat artışıyla Avrupa’nın geri kalanından keskin bir şekilde ayrıştı. Uzmanlar, bu olağanüstü artışın temelinde sert kur dalgalanmaları, ithal girdi maliyetlerindeki yükseliş ve geçmiş yıllarda uygulanan düşük faiz politikalarının yarattığı yapısal enflasyon baskısının yattığını belirtiyor. 2023 yılında faiz artırım döngüsüne girilmesine rağmen, fiyatlama davranışlarındaki bozulma ve maliyet artışları enflasyonist baskıyı canlı tuttu.

Asgari Ücretler Enflasyona Karşı Direnebiliyor mu?

Avrupa’nın büyük ekonomilerinde asgari ücret artışları, gıda fiyatlarındaki tırmanışla yarış halindeydi. Örneğin, Macaristan’da asgari ücretler %93 oranında artarak enflasyonun üzerinde bir performans sergiledi. Almanya’da bu oran %46, İspanya’da %29 ve Fransa’da %20 olarak kaydedildi. Bu veriler, birçok ülkede işçilerin alım gücünün korunmaya çalışıldığını gösteriyor.

Ancak tablo her ülkede aynı değil. Malta, İspanya ve Fransa gibi ülkelerde asgari ücret artışları, gıda ürünlerine gelen zamların hızına yetişemedi. Bu durum, Atina lezzet rehberi gibi sosyokültürel göstergelerin de işaret ettiği üzere, orta ve düşük gelirli kesimin harcama alışkanlıklarını yeniden şekillendirmesine neden oldu. Malta’da asgari ücretli bir çalışanın satın alabileceği gıda miktarı, beş yıl öncesine göre yaklaşık %6 oranında azalmış durumda.

Savaşın Tarım Piyasalarına Etkisi

AB genelindeki gıda fiyatları, Rusya-Ukrayna savaşından önce de yükseliş eğilimindeydi. Savaşın patlak vermesiyle birlikte enerji, gübre ve lojistik maliyetlerinde yaşanan kırılmalar, market raflarındaki fiyatları tetikleyen en büyük faktörlerden biri oldu. Uzmanlar, küresel tedarik zincirlerinin yeniden yapılandırılmasının gıda güvenliği açısından kritik bir eşik olduğunu vurguluyor.

Sonuç olarak; Avrupa’da gıda fiyatları ile asgari ücret arasındaki makas, her ülke için farklı bir ekonomik gerçekliği temsil ediyor. Türkiye, yüksek enflasyon sarmalıyla mücadele ederken, Avrupa Birliği ülkeleri ise daha kontrollü ancak yine de yüksek seyreden bir maliyet krizi ile karşı karşıya.