Komedyen Deniz Göktaş Yargı Karşısında: Mizah mı Suç mu?

Türkiye’nin gündemine oturan ve ifade özgürlüğü tartışmalarını yeniden alevlendiren dava süreci yarın başlıyor. Komedyen Deniz Göktaş, hakkında açılan “Cumhurbaşkanına hakaret”, “Dini değerleri aşağılama” ve “Suçu ve suçluyu övme” iddialarıyla 14. Asliye Ceza Mahkemesi’nde hakim karşısına çıkacak. Göktaş’ın sahne performansları ve toplumsal eleştirileri, yargı nezdinde bir “suç” unsuru olup olmadığı ekseninde değerlendirilecek.

Mizahın Toplumsal Hafızadaki Yeri

Toplumda “komedyen” sıfatından ziyade, “güldürmen” olarak nitelendirilmeyi tercih eden Göktaş’ın durumu, aslında mizahın tarihsel işleviyle de paralellik gösteriyor. Diyanet İşleri Başkanlığı tarafından yayınlanan TDV İslam Ansiklopedisi’nde yer alan “Mizah” ve “Hiciv” maddeleri, bu sanatın yalnızca bir eğlence aracı olmadığını, aynı zamanda toplumsal zaafları yansıtan bir ayna olduğunu ortaya koyuyor.

Prof. Dr. Hasan Çiftçi’nin “Klasik İslam Edebiyatında Hiciv ve Sosyal Eleştiri” adlı çalışmasında belirttiği gibi, hiciv ve mizah methiyelerden çok daha değerlidir. Çünkü methiye, yöneticiyi kusursuz gösterirken; mizah, düzenin nasıl işlediğini çıplak bir gerçeklikle ortaya koyar. Bu bağlamda, Göktaş’ın yargılanması yalnızca kişisel bir dava değil, mizahın Türkiye’deki sınırlarının çizildiği bir süreç olarak görülüyor.

Hukuk ve Mizah Arasındaki İnce Çizgi

Gündemdeki bu dava, sadece bir kişinin yargılanması değil; aynı zamanda toplumun 19, 15 ve 11 yıllık faili meçhul cinayetler aydınlatıldı! gibi adalet arayışlarının sürdüğü bir atmosferde, ifade özgürlüğünün ne kadar geniş bir alana yayılabileceğini sorgulatıyor. Mizahın “hezel” boyutu, yani “gülelim, eğlenelim” ekseni, bazen sert bir toplumsal eleştiriye dönüşebiliyor. Ancak bu dönüşüm, hukuki bir suç teşkil etmeli mi?

Öte yandan, gündemdeki diğer gelişmeler de dikkat çekiyor. Kocaeli’de vahşet: Eski eşini sokak ortasında katletti! gibi toplumun kanayan yaralarına dair haberler, yargının önündeki yükün ne kadar ağır olduğunu gösterirken, mizahın bu tür toplumsal travmalar karşısındaki “sağaltıcı” gücü de sıklıkla tartışılıyor.

Mizah Bir Eleştiri Aracı mıdır?

Hasan Çiftçi’nin vurguladığı üzere; hiciv, yönetici ve çevresindeki düzenin nasıl işlediğini ortaya koyan bir mekanizmadır. Eğer mizah, toplumun ahlaki bozulmalarını ve yöneticilerin tutumlarını gerçekçi bir şekilde yansıtıyorsa, bunun bir “suç” olarak görülmesi, tarihsel ve edebi perspektiften bakıldığında tartışmalı bir konu olmaya devam edecektir. Yarınki duruşma, bu tartışmaların hukuki karşılığını görmek açısından bir turnusol kağıdı işlevi görecek.

Göktaş’ın avukatları ve savunma makamı, mizahın doğasında bulunan eleştirel yaklaşımın anayasal güvence altında olduğunu savunurken, mahkeme heyetinin vereceği karar, Türkiye’de sanatın ve ifade özgürlüğünün geleceği adına belirleyici olacak.