İzmir Kekiği İçin ‘Reçete’ Çağrısı: Direnç Geliştirebilir!

İzmir, Türkiye — Doğal ürünlerin sağlığa olan faydaları her geçen gün popülerlik kazanırken, uzmanlardan kritik bir uyarı geldi. Dokuz Eylül Üniversitesi (DEÜ) Fen Fakültesi Biyoloji Bölüm Öğretim Üyesi ve DEÜ Fauna ve Flora Araştırma ve Uygulama Merkezi (FAMER) Müdürü Prof. Dr. Kerem Canlı başkanlığındaki 16 kişilik ekip, bilyalı/bilya kekik olarak bilinen Origanum onites bitkisi üzerine dikkat çekici bir araştırmaya imza attı. Daha önce kimyasal antibiyotiklerden bile daha etkili olduğu saptanan İzmir kekiğinin, yanlış ve bilinçsiz kullanımda çağın en büyük sağlık sorunlarından birini tetikleyebileceği ortaya çıktı.

İzmir Kekiği Ekstraktı ve Çapraz Direnç Tehlikesi

Öğrencilerden Suray Serdarova’nın yüksek lisans tez çalışması kapsamında yürütülen araştırmada, İzmir kekiği ekstraktının etkili düzeyin altındaki miktarlarına 40 gün boyunca tekrar tekrar maruz bırakılan mikrobiyal popülasyonların direnç seyri detaylıca incelendi. Elde edilen bulgular, güçlü bir doğal antibiyotik olan bu bitkinin gelişigüzel tüketilmesinin, bakterilerde antibiyotik direnci gelişimine zemin hazırladığını gösterdi.

Laboratuvarlarında yerel bitkilerin sağlık üzerindeki etkilerini uzun süredir incelediklerini belirten Prof. Dr. Kerem Canlı, iki yıl önce yaptıkları çalışmada İzmir kekiğinin bakterilere karşı çok güçlü bir yok edici etki gösterdiğini saptadıklarını hatırlattı. Ancak yeni araştırmada bakterilerin bu bitkiye karşı zamanla direnç geliştirebildiğini gözlemlediklerini ifade eden Canlı, sürecin veçhesini şu sözlerle aktardı:

“Çalışmamızın en çarpıcı bulgusu ‘çapraz direnç’ kavramı oldu. Bir maddeye karşı direnç geliştiren mikroorganizmalar, maalesef başka antimikrobiyal maddelere karşı da direnç kazanıyor. Kekik uygulanan bakterilerin antibiyotiklere verdiği yanıtı incelediğimizde, kekik nedeniyle direnç geliştiren mikroorganizmaların artık standart antibiyotikler tarafından da öldürülemediğini gördük.”

Ekonomik ve Sağlık Odaklı Yaklaşımlar

Tıp dünyasını alarma geçiren bu bulgular, bireylerin sağlığını korurken piyasadaki ekonomik dengelerin ve doğru tüketim alışkanlıklarının da ne denli önemli olduğunu bir kez daha gözler önüne seriyor. Tıpkı finansal piyasalarda yatırımcıların BIST 100 Gündemde: Yatırımcılar Yoğun İlgi Gösteriyor başlığında olduğu gibi ani ve bilinçsiz yönelimler sergilemesi, sağlık alanında da telafisi güç maliyetler doğurabilmektedir. Benzer şekilde, günlük yaşamda tercih edilen gıda alternatifleri dahi titizlikle incelenmelidir; nitekim uzmanlar İnek Sütü mü Manda Sütü mü? Aralarındaki Büyük Fark gibi konularda olduğu gibi bitkisel ürünlerin kullanımında da bilinçli hareket edilmesi gerektiğinin altını çiziyor.

“Miktar ve Kullanım Süresi Bilimsel Olarak Belirlenmeli”

Enfeksiyonların tedavisini güçleştiren antibiyotik direnci sorununun antimikrobiyal etkili bitkilerin kontrolsüz kullanımıyla daha da derinleşebileceğini vurgulayan Prof. Dr. Kerem Canlı, şu çağrıda bulundu: “Kekik ve benzeri bitkilerin hangi miktarda ve ne kadar süre kullanılacağı mutlaka bilimsel çalışmalarla belirlenmelidir. Kontrolsüz şekilde bu bitkileri tüketirsek gelecekte çok daha büyük sağlık krizleriyle karşılaşacağız.”

Güçlü biyolojik etkilere sahip İzmir kekiği gibi bitkilerin rastgele satılmaması gerektiğini savunan Canlı, bu ürünlerin eczanelerde reçeteyle ve sıkı bir denetim mekanizması altında tüketiciye sunulmasının hayati önem taşıdığını sözlerine ekledi.