Kanada’daki Zehirli Maden Atıklarından Servet Çıkacak!

Teknoloji ve madencilik dünyasını yakından ilgilendiren sıra dışı bir gelişme Kanada’dan geldi. 1948 ile 2004 yılları arasında faaliyet gösteren ve milyonlarca ons altın üretiminin gerçekleştirildiği devasa bir kapalı maden sahasında, yıllardır yer altında muhafaza edilen toksik arsenik atığı için ezber bozan bir geri kazanım yöntemi keşfedildi. Uzmanlar, çevre için büyük bir tehdit oluşturan bu atıkların adeta para basan bir hammadde kaynağına dönüşebileceğini ifade ediyor.

Yüz Binlerce Tonluk Zehirli Tehdit Derinlerde Bekliyor

Cevher işleme süreçleri sırasında arsenopirit mineralinden açığa çıkan arsenik gazının soğumasıyla oluşan arsenik trioksit tozu, günümüzde yüzeye çıkarılamıyor. Çalışanlar üzerindeki ölümcül riskler ve bölgenin karmaşık tünel yapısı nedeniyle bu tehlikeli maddeler, 24 ila 76 metre derinlikteki 14 farklı podda beton perdelerin arkasında kilitli tutuluyor. %79 oranında arsenik trioksit içeren bu atıkların, mevcut mühendislik planları çerçevesinde dondurma yöntemiyle yaklaşık 100 yıl boyunca kontrol altında tutulması hedefleniyordu. Ancak geliştirilen yeni laboratuvar teknolojisi, bu stratejinin tamamen değişebileceğinin sinyallerini veriyor.

İki Aşamalı Devrim: Arsenik Nasıl Ayrıştırılıyor?

British Columbia Üniversitesi’nden araştırmacıların öncülük ettiği yeni nesil laboratuvar teknolojisi, iki temel aşamadan meydana geliyor. İlk aşamada atıklar su veya hafif alkali çözeltide çözülerek arseniğin %99’undan fazlası sıvı faza başarıyla aktarılıyor. Bu aşamanın en büyük avantajlarından biri, altının çözünmemesi; böylece zehirli bileşenin ayrıştırılmasının ardından altının geri kazanılması süreci de son derece kolaylaşıyor.

İkinci aşamada ise çözeltiye eklenen tiyoüre dioksit (thiourea dioxide) sayesinde metal halindeki arseniğin çökmesi sağlanıyor. Yapılan laboratuvar testlerinde, çözeltideki arseniğin yüzde doksandokuzundan fazlası geri kazanılırken, elde edilen nihai malzemenin saflık oranı da %99’un üzerine çıkmayı başardı.

Endüstriyel Kullanım İçin Henüz Erken mi?

Elde edilen başarılara rağmen, ortaya çıkan nihai malzemenin amorf yapıda olması, standart ve düzenli kristal yapıya sahip ticari arsenikten ayrılıyor. Mevcut saflık seviyesinin mikroelektronik ve yarı iletken endüstrisinde doğrudan kullanım için henüz yeterli olmadığını belirten uzmanlar, yöntemin endüstriyel ölçekteki maliyetlerini ve devasa atık hacimleri üzerindeki verimliliğini test etmeye devam ediyor. Bu süreçte teknoloji dünyasındaki yenilikler ve hammadde arayışları da hız kesmeden sürüyor.

Konuya ilişkin değerlendirmelerde bulunan British Columbia Üniversitesi’nden Tamara Etmannski, bu tür devasa depolama sahalarının önümüzdeki yıllarda elektronik sektörü için vazgeçilmez bir metalik arsenik kaynağı haline gelebileceğinin altını çizdi. Geliştirilen bu yöntemin hem ekolojik riskleri minimuma indirme hem de kritik hammadde geri kazanımı sağlama potansiyeli taşıdığı vurgulanıyor. Benzer şekilde, küresel ekonomideki endüstriyel ve finansal hamleler de yakından takip ediliyor; nitekim uzmanlar geleceğe dönük stratejilerde ekonomik ve endüstriyel yatırımların önemine dikkat çekiyorlar.