Atina’da GSI Krizi: Türkiye’nin Şartı Tezleri Çökertecek mi?

Ankara, Türkiye — Doğu Akdeniz’deki stratejik dengeleri sarsacak yeni bir jeopolitik tartışma Yunanistan’ın başkenti Atina’da endişe yaratmaya devam ediyor. Yunanistan ile Güney Kıbrıs Rum Yönetimi’ni (GKRY) birbirine bağlaması planlanan elektrik bağlantı projesi GSI (Great Sea Interconnector) üzerinden yükselen tansiyon, Atina’nın “emsal” korkusunu gözler önüne serdi. Yunan basınına yansıyan değerlendirmelerde, Türkiye’nin bölgedeki hak ve yetkilerini korumaya yönelik kararlı duruşunun Yunan tezlerini zayıflattığı açıkça dile getiriliyor.

Atina’nın GSI Projesindeki “Emsal” Kabusu

Yunan basınının önde gelen organlarından To Vima’nın analizine göre, proje kapsamında Ankara ile kurulabilecek olası bir koordinasyon mekanizması, Türkiye’nin Doğu Akdeniz’deki deniz yetki alanlarına ilişkin hukuki tezlerine güçlü bir dayanak oluşturacak. Atina yönetimi, bu durumun sadece mevcut elektrik kablosu güzergâhıyla sınırlı kalmayacağından korkuyor. Benzer şekilde, gelecekte bölgede hayata geçirilmesi planlanan diğer denizaltı kablo hatları, boru hatları ve bilimsel araştırma faaliyetleri için de Türkiye’nin şartlarının örnek teşkil etmesi Yunanistan’ın en büyük kaygısı.

Yunanistan Dışişleri Bakanı Yorgo Gerapetritis, yürütülen sürecin yalnızca bir seyir güvenliği ve deniz faaliyeti bildirimi (NAVTEX) olduğunu savunarak durumu geçiştirmeye çalışsa da, Ankara’nın kararlı diplomatik ve askeri adımları bu stratejinin ötesine geçiyor. Atina, Türkiye ile kurulacak her türlü resmi koordinasyonun, Ankara’nın bölgedeki egemenlik iddialarını pekiştireceğini ve iç hukukta “Mavi Vatan” vizyonunu daha kurumsal bir zemine taşıyacağını çok iyi biliyor.

Ankara’nın Şartı: Önceden Mutabakat ve Koordinasyon

Türkiye’nin Doğu Akdeniz’deki hukuki ve fiili tutumu son derece net. Ankara, GSI kapsamındaki çalışmalar fiilen başlamadan önce taraflar arasında yazılı iletişim kurulmasını ve sürecin bir mutabakat çerçevesinde yürütülmesini talep ediyor. Bu yaklaşım resmi bir “izin başvurusu” niteliği taşımasa da, kıyı devletinin uluslararası hukuktan kaynaklanan hak ve yetkilerinin bir gereği olarak uygulanıyor.

Ekonomi ve enerji piyasalarındaki küresel gelişmeler yakından takip edilirken, yatırımcılar ve ülkeler arası stratejik iş birlikleri de farklı mecralarda kendine yer buluyor. Tıpkı Almanya’daki Togg sahipleri Stuttgart’ta güç birliği yaptı haberinde olduğu gibi, uluslararası alanda atılan her stratejik adım ve güç birliği, ilgili tarafların gelecekteki konumunu belirliyor. Doğu Akdeniz’de de Türkiye, haklarından taviz vermeden kararlılıkla ilerliyor.

Milli Savunma Bakanlığı’ndan Net Mesaj

Yaşanan gelişmeler üzerine Milli Savunma Bakanlığı (MSB) kaynaklarından da çok sert ve net bir uyarı geldi. Bakanlık, Türkiye’nin kıta sahanlığında gerçekleştirilecek kablo ve boru döşeme faaliyetleri ile bilimsel araştırmaların kesinlikle önceden koordine edilmesi gerektiğini yineledi.

Türkiye’nin, KKTC ve Libya ile imzaladığı deniz yetki alanı sınırlandırma anlaşmalarıyla şekillenen ve 18 Mart 2020 tarihinde Birleşmiş Milletler’e (BM) bildirdiği haklarını sonuna kadar savunacağı vurgulandı. MSB, uluslararası hukuka aykırı hiçbir izinsiz faaliyete sahada asla geçit verilmeyeceğinin altını çizdi. Bu kararlı duruş, bölgedeki ekonomik yatırımların güvenliği açısından da kritik bir eşik oluşturuyor. Tıpkı fon krizinde kritik eşik aşamasında olduğu gibi, hukuki süreçlerin titizlikle işletildiği bu dönemde Türkiye, Doğu Akdeniz’deki haklarından bir adım bile geri atmayacağını dünyaya ilan ediyor.