ABD’den UCM’ye Sert Tehdit: Ya Vazgeçin Ya da Ortadan Kaldırırız

Küresel diplomaside tansiyonu zirveye taşıyan gelişme, 2026 Nobel Barış Ödülü’nün açıklanmasının hemen akabinde patlak verdi. Nobel Komitesi’nin ödülü Birleşmiş Milletler eski İnsan Hakları Yüksek Komiseri ve eski Uluslararası Ceza Mahkemesi (UCM) yargıcı Navanethem Navi Pillay’a takdim etmesi, Washington yönetiminde adeta şok etkisi yarattı. ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, UCM’ye yönelik kapsamlı bir yaptırım paketini devreye aldıklarını duyururken, kuruma yönelik daha önce benzeri görülmemiş tehditler savurdu.

Washington’dan Lahey’e Rest: Adım Adım Yıkacağız

Resmi kanallar aracılığıyla sert bir bildiri yayımlayan Marco Rubio, ABD Başkanı Donald Trump liderliğindeki yönetimin hiçbir Amerikan vatandaşının Lahey’de yargılanmasına müsaade etmeyeceğini vurguladı. ABD’nin Roma Statüsü’ne taraf olmadığını ve mahkemenin meşruiyetini tanımadığını hatırlatan Rubio, şu ifadeleri kullandı: “Başkan Trump, UCM’nin Amerikalıları yargılamasına asla izin vermeyecektir. Mahkemenin üyesi değiliz ve Amerikan vatandaşları üzerinde herhangi bir yetkisi olduğunu kabul etmiyoruz. Ya UCM tehditlerine son verecek ya da biz UCM’yi ortadan kaldıracağız. Bunu yapmazlarsa ABD, Amerikalılar güvende olana dek UCM’yi adım adım yıkmaya devam edecektir.”

Dünya diplomasisinde şok etkisi yaratan bu çıkış, bölgesel ve küresel krizlerin derinleştiği bir süreçte geldi. Hatırlanacağı üzere benzer uluslararası kriz dinamikleri ve bölgesel diplomasi hamleleri kapsamında geçtiğimiz günlerde TCDD’ye kritik Afganistan görevi verilmiş ve kamuoyunda geniş yankı uyandırmıştı. Şimdi ise tüm gözler Washington ile Lahey arasındaki hukuk savaşına çevrilmiş durumda.

Nobel Barış Ödülü Krizi Tetikledi

Söz konusu diplomatik krizin fitilini ateşleyen asıl unsur, Navanethem Navi Pillay’ın insan hakları alanındaki geçmiş sicili ve İsrail’e yönelik sert raporları oldu. Güney Afrika’daki apartheid rejimine karşı verdiği mücadeleyle tanınan Pillay, son dönemde İsrail’in Gazze’deki askeri operasyonlarını soruşturan Birleşmiş Milletler Araştırma Komisyonu’nun başkanlığını yürütmüş ve hazırladığı raporlarda askeri eylemleri soykırım olarak nitelendirmişti.

Pillay’ın UCM çatısı altındaki geçmişi ve Tel Aviv yönetimine yönelik tutumu, müttefiki İsrail’i her koşulda koruma politikasını sürdüren Beyaz Saray kanadında bardağı taşıran son damla oldu. Küresel ölçekte yargı bağımsızlığı tartışmaları sürerken, adalet mekanizmalarına yönelik baskılar dünyanın pek çok noktasında hissediliyor. Nitekim içeride de yargı kararları gündemi meşgul etmeyi sürdürürken, son olarak gazetecilere ev hapsi kararı verilmesi hukukun üstünlüğü ve yargı yetkisi tartışmalarını alevlendirmişti.

Uluslararası Ceza Mahkemesi’nin Geleceği Tehlikede mi?

Uzmanlar, ABD’nin UCM yargıçlarına ve yetkililerine yönelik başlatacağı finansal abluka ve seyahat yasaklarının, uluslararası adalet sisteminin işleyişine vurulmuş ağır bir darbe olacağını değerlendiriyor. Washington’ın doğrudan mahkemeyi ortadan kaldırma tehdidi, İkinci Dünya Savaşı sonrasında kurulan çok taraflı küresel denetim mekanizmalarının fiilen sona erebileceği kaygılarını beraberinde getiriyor. Uluslararası kamuoyunda diplomatik krizlerin ve anma törenleri ile tarihi gelişmelerin gölgesinde yaşanan bu restleşmenin, Lahey’deki yargılama süreçlerini nasıl etkileyeceği ise önümüzdeki günlerde netlik kazanacak.