⏱️ Okuma Süresi: 2 dk
📝 Kelime: 402
🕐 Son Güncelleme: 10.10.2026 12:23
📌 Öne Çıkan Başlıklar
- İstanbul Maltepe’de çöken 7 katlı bina, Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi tarafından geliştirilen yapay zeka destekli yazılım ile analiz edildi.
- FEMA standartlarına dayalı görsel değerlendirme sonucunda bina, 3 üzerinden 0,5 puan alarak “çok yüksek riskli” kategorisinde sınıflandırıldı.
- Yazılım; kısa kolon, yumuşak kat ve geometrik eksiklikleri tespit ederek binanın çöküşünü yüzde 95 olasılıkla öngördü.
İstanbul Maltepe’de geçtiğimiz günlerde yaşanan ve kamuoyunda büyük yankı uyandıran 7 katlı binanın çöküşü, yapı güvenliği konusundaki tartışmaları yeniden alevlendirdi. Olayın ardından Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi (BEUN) Geomatik Mühendisliği Öğretim Üyesi Prof. Dr. Şenol Hakan Kutoğlu ve ekibi, geliştirdikleri yapay zeka destekli ‘yapı analiz’ sistemiyle dikkat çekici bir çalışmaya imza attı.
Yapay Zeka ile Binaların “Röntgeni” Çekiliyor
Prof. Dr. Kutoğlu ve ekibi tarafından geliştirilen ve teknolojik inovasyon odağında ilerleyen yazılım, Amerikan Federal Acil Durum Yönetim Kurumu’nun (FEMA) ‘hızlı bina değerlendirme’ protokollerini temel alıyor. Sistemin en büyük avantajı, binanın sadece bir fotoğrafı ve konum bilgisi ile deprem dayanıklılığı hakkında kritik veriler sunabilmesi.
Maltepe’de çöken binanın 9 ay öncesine ait fotoğraflarını sisteme yükleyen araştırmacılar, elde ettikleri sonuç karşısında şaşkınlıklarını gizleyemedi. Prof. Dr. Kutoğlu, sistemin binayı 3 üzerinden yalnızca 0,5 puanla değerlendirdiğini ve yüzde 95 olasılıkla ‘çok yüksek riskli’ kategorisine yerleştirdiğini belirtti.
Geometrik Zayıflıklar Yapay Zeka ile Tespit Edildi
Yapay zeka analizinde binanın sadece zemin verileri değil, mimari yapısı da detaylıca incelendi. Prof. Dr. Kutoğlu, “Yazılımımız, binadaki kısa kolon, yumuşak kat, çıkma ve çekme gibi yapısal zayıflıkları otomatik olarak tarayabiliyor. Maltepe’deki binada hem düşeyde hem de yatayda çok sayıda geometrik eksiklik tespit edildi,” ifadelerini kullandı. Bu durum, çevresel ve yapısal risklerin modern algoritmalarla ne kadar erken tespit edilebileceğini kanıtlar nitelikte.
Geliştirilen bu sistem, İstanbul gibi deprem riski yüksek bölgelerde yapı stokunun hızlı bir şekilde taranması için hayati bir önem taşıyor. Özellikle kentsel dönüşüm süreçlerinde öncelikli binaların belirlenmesinde bu tip yapay zeka destekli araçların kullanılması, olası can kayıplarının önüne geçebilir.
Yazılım Herkese Açık
Söz konusu yazılıma ‘yapianaliz.beun.edu.tr’ adresinden erişim sağlanabiliyor. Vatandaşlar, yaşadıkları binaların fotoğraflarını ve konum bilgilerini girerek, binalarının FEMA standartlarına göre nasıl bir risk profili taşıdığını hızlıca öğrenebiliyor. Uzmanlar, sistemin bir “karar destek mekanizması” olduğunu ve nihai raporların her zaman yetkili mühendisler tarafından onaylanması gerektiğini hatırlatıyor.
Türkiye’nin yapı stokunu dijitalleştirmeyi hedefleyen bu çalışma, yapay zeka teknolojilerinin sadece ticari değil, toplumsal güvenlik alanında da ne kadar etkili kullanılabileceğinin en somut örneklerinden biri olarak gösteriliyor.
