Arjantin’de Üniversite Bütçe Krizine Karşı protestolar Büyüyor

Arjantin’de yükseköğretim bütçelerine ilişkin derinleşen anlaşmazlık sokaklara taşındı. Başkent Buenos Aires’te bir araya gelen binlerce öğrenci, öğretim görevlisi ve üniversite personeli, Devlet Başkanı Javier Milei yönetiminin Kongre’den geçen finansman düzenlemesini yürürlüğe koymamasına büyük tepki gösterdi. Eylemcilerle polis arasında yaşanan gerginlik sırasında güvenlik güçlerinin müdahalesiyle en az 25 kişi gözaltına alındı.

Kamu Üniversitelerindeki Bütçe Krizi Derinleşiyor

Milei’nin 2023 yılında göreve başlamasının ardından hayata geçirdiği sıkı tasarruf önlemleri, eğitim kurumlarına ayrılan kaynakları da doğrudan krizin odağına yerleştirdi. Ülkedeki enflasyonu kontrol altına almayı hedefleyen yönetim; kamu personelinde işten çıkarmalara gitmiş, bazı bakanlıkları lağvetmiş, devlet desteklerini azaltmış ve kamu bütçesinden karşılanan çeşitli programların harcamalarını kısıtlamıştı. Aylık enflasyonun yaklaşık üç yıl sonra yüzde 2 düzeyine gerilemesini ekonomik programının başarısı olarak savunan Milei, izlediği sert mali çizgiden taviz vermiyor.

Buna karşın üniversite topluluğu, ödeneklerin dramatik biçimde azaltılması ve ücretlerin enflasyon karşısında erimesi nedeniyle parasız yükseköğretimin sürdürülebilirliğinin tehlikede olduğunu vurguluyor. Buenos Aires Üniversitesi’nde ses yükselten bazı öğrenciler fakülte binalarını geçici süreyle kullanıma kapatırken, düşük ücretlerin nitelikli akademisyenleri özel eğitim kurumlarına yönelttiği ifade ediliyor. Küresel ve yerel gelişmeler yakından takip edilirken, benzer ekonomik sıkıntılar ve tarımsal krizler farklı coğrafyalarda da yankı buluyor; nitekim uzmanlar üretici maliyetleri ve fiyat artışları gibi meselelerin ulusal ekonomileri zorladığına dikkat çekiyor.

Kongre’nin Kabul Ettiği Düzenleme Askıda

Arjantin’de milletvekilleri, geçen yıl Milei’nin veto kararını geçersiz kılmak suretiyle devlet üniversitelerine daha fazla kaynak ayrılmasını öngören düzenlemeyi kabul etmişti. Ancak hükümet, öngörülen giderlerin bütçede nasıl karşılanacağının net olarak açıklanmadığını savunarak yasanın gereğini yerine getirmekten kaçındı. Söz konusu düzenleme; çalışanların maaşlarıyla öğrencilere sağlanan burslarda enflasyon kaynaklı kayıpların telafi edilmesini, kurumların ödeneklerinin belirli aralıklarla yeniden hesaplanmasını ve bilimsel araştırmalar, üniversite hastaneleri ile fiziksel altyapı projeleri için ek kaynak ayrılmasını kapsıyordu.

Konuyla ilgili hukuki süreç devam ederken, karar veren federal bir yargıç, hükümetin düzenlemenin bazı maddelerini yerine getirmemesi nedeniyle günlük 100 bin peso tutarında para cezası uygulamaya başladı. Öte yandan, kamu kaynaklarının etkin kullanımı ve bölgesel fonlar dünya genelinde tartışma konusu olmaya devam ediyor; benzer şekilde bakanlık destekleri ve bütçe tahsisleri gibi finansal hamleler ülkelerin iç siyasetinde önemli bir yer tutuyor.

Başkentte Genel Grev ve Protesto Dalgası

Yargı sürecindeki gelişmelerin ve bütçe kısıtlamalarının ardından Buenos Aires’te geniş katılımlı kitlesel bir yürüyüş gerçekleştirildi. Kent merkezinde ilerleyen kalabalık gruplar, yönetimin finansman düzenlemesini derhal uygulamasını talep ederken ülkede genel grev çağrısı yapıldı. Polisin göstericilere müdahale ettiği eylemlerde sert diyaloglar yaşandı. Kongre binası çevresinde meydana gelen olaylar sonucunda çok sayıda kişi yaralanırken en az 25 kişi gözaltına alındı.