Özbekistan’dan 4,7 Milyar Dolarlık Enerji Anlaşması ve Nükleer Adımı

Özbekistan, sanayi tesisleri ve veri merkezlerinden gelen hızla artan elektrik talebini karşılamak ve enerji altyapısını güçlendirmek amacıyla uluslararası alanda dev bir adım attı. Başkent Taşkent’te gerçekleştirilen üst düzey görüşmeler neticesinde, toplamda 4,7 milyar dolar (4,19 milyar avro) değerinde altı kritik enerji anlaşması imzalandı. Ülke genelinde sürdürülebilir bir büyüme modelini benimseyen uluslararası iş birlikleri ve diplomasi trafiği, bölgesel enerji dinamiklerini de yakından etkiliyor.

Cumhurbaşkanı Şevket Mirziyoyev liderliğinde yürütülen stratejik planlamalar kapsamında, mevcut enerji arzının çeşitlendirilmesi ve dışa bağımlılığın azaltılması amaçlanıyor. Yeni imzalanan projeler, toplamda 3.000 megavatlık yeni üretim kapasitesi ile 400 megavatlık enerji depolama tesislerini içeriyor. Bu hamleyle birlikte Özbekistan, iki yeni nükleer santral kurma planını da resmen duyurarak nükleer enerji alanındaki yatırımlarını hızlandırma kararı aldı.

Küresel Şirketlerden Yoğun İlgi

Taşkent yönetiminin attığı bu adımlar küresel enerji devlerinin de dikkatini çekti. Proje listesinde yer alan uluslararası şirketler arasında Suudi Arabistan’dan ACWA Power ve Saudi Tabreed, Birleşik Arap Emirlikleri’nden AMEA Power, Japonya’dan Toyota Tsusho ile Sojitz, Fransa’dan EDF ve Katar’dan Nebras Power gibi küresel aktörler bulunuyor. Bunun yanı sıra StorEn ve CRE International gibi teknoloji ve enerji altyapı firmaları da süreçte aktif rol üstleniyor.

Cumhurbaşkanı Mirziyoyev, son on yıllık süreçte enerji sektörüne toplam 35 milyar dolar (31,2 milyar avro) tutarında yabancı yatırım çekildiğini belirtti. Ancak geçmişteki uygulamalarda yaşanan bazı aksaklıklara da değinen Mirziyoyev, yatırımcıların kendi belirledikleri bölgelerde santral kurmasının iletim maliyetlerini artırdığını vurguladı. “Birbirinden kopuk santraller değil, entegre bir enerji sistemine ihtiyacımız var” diyen Cumhurbaşkanı, gelecekteki projelerin şebeke bağlantıları ve alım garantileri önceden belirlenmiş rekabetçi ihalelerle yürütüleceğini ifade etti.

2030 Hedefleri ve Ulusal Enerji Ana Planı

Özbekistan hükümeti, artan enerji talebini karşılamak için kapsamlı bir yol haritası hazırlıyor. Ülkenin 2050 vizyonunu kapsayan ilk Ulusal Enerji Ana Planı’nın Temmuz 2027’ye kadar tamamlanması beklenirken, şebeke bağlantı imkanlarını gösteren detaylı haritanın mart ayında kamuoyuna açıklanacağı bildirildi. Ayrıca, yenilenebilir kaynak yatırımları kapsamında 2.200 megavatlık altı yeni güneş ve rüzgar enerjisi projesi için ayrı ihaleler düzenlenecek.

Hükümetin orta vadeli hedefleri arasında şunlar yer alıyor:

• 2030 yılına kadar 22 gigavat ek üretim kapasitesi kurmak.
• 5.000 kilometre uzunluğunda yeni iletim hattı ve 16 trafo merkezi inşa etmek.
• Enerji depolama kapasitesini 4,5 gigavata yükseltmek.
• Yıllık elektrik üretimini 129 milyar kWh sınırının üzerine taşımak.
• Yenilenebilir enerjinin toplam üretimdeki payını yüzde 31’den yüzde 54’e çıkarmak.

Dünya Bankası Orta Asya Bölge Direktörü Najy Benhassine, ülkenin kaydettiği hızlı ekonomik büyümenin güçlü bir altyapı gerektirdiğine dikkat çekti. Benhassine, artan üretimin yanı sıra verimli bir iletim şebekesinin de hayati önem taşıdığını belirtti. Ayrıca atılan bu adımlarla paralel olarak, enerji ekipmanlarının yerli üretimini teşvik etmek amacıyla 850 milyon dolar değerinde 12 sanayi projesinin de hayata geçirilmesi planlanıyor.