Peru’da El Niño Krizi Balıkçılık Sektörünü Tehdit Ediyor

Peru hükümeti, küresel balıkçılık piyasasını derinden sarsacak kritik bir karar alarak anchoveta (Peru hamsisi) av sezonunu askıya aldı. 10 Haziran 2026 tarihinde başlayan geçici yasak, Ağustos ayı itibarıyla tam bir sezonsal kapatmaya dönüştü. Şiddetli El Niño dalgaları ve aşırı avlanma baskısı altında kalan deniz ekosistemini korumayı amaçlayan bu hamle, ülke ekonomisi ve küresel gıda tedarik zinciri için ciddi bir risk oluşturuyor.

Küresel Gıda Zincirinin Temel Taşı: Anchoveta

Peru’daki anchoveta avcılığı, sadece yerel bir ekonomik faaliyet değil, dünya genelindeki endüstriyel gıda üretiminin ana damarlarından biridir. Bu balığın avlanan miktarının %90’ından fazlası doğrudan insan tüketimi yerine, balık unu ve balık yağı üretimi için kullanılmaktadır. Üretilen bu ham maddeler; deniz yosunu çiftliklerinden kabuklu deniz ürünü üreticilerine, endüstriyel hayvan çiftliklerinden besin takviyesi sektörüne kadar çok geniş bir yelpazede kullanılmaktadır.

Peru anchovetaları, 1970 yılından bu yana küresel ticari balıkçılık avının yaklaşık onda birini tek başına karşılamaktadır. Sektörün ekonomik büyüklüğü bazı yıllarda 3 milyar dolar seviyesine ulaşırken, doğrudan ve dolaylı olarak çeyrek milyon insana istihdam sağlamaktadır. Ancak mevcut kriz, Eylül ayı bütçe harcamaları ve açığı rekor seviyeye ulaştı haberlerinde görülen mali dalgalanmalar gibi, Peru ekonomisinde de derin bir sarsıntı yaratma potansiyeline sahiptir.

Ekonomik Daralma ve İstihdam Riski

Peru Merkez Bankası tarafından yapılan projeksiyonlar, krizin etkilerinin önümüzdeki iki yıl boyunca hissedileceğini gösteriyor. 2026 yılında balıkçılık sektöründe %30,7 oranında bir daralma ve 78 bin iş kaybı beklenirken, 2027 yılında buna ek olarak 44 bin kişinin daha işsiz kalabileceği öngörülüyor. Bu durum, küresel piyasalardaki ekonomik güven unsurları üzerinde de baskı oluşturarak balık unu fiyatlarının dünya genelinde tırmanmasına neden oluyor.

Süper El Niño ve Humboldt Akıntısı Tehdidi

Krizin temelinde, 1880’lerden bu yana kaydedilen en şiddetli El Niño dönemlerinden birinin yaşanıyor olması yatıyor. Normal şartlarda Şili ve Peru kıyıları boyunca kuzeye akan ve derinlerden besin maddelerini yüzeye taşıyan Humboldt Akıntısı, bu dönemde yerini ılık sulara bırakıyor. El Niño ile birlikte doğuya yayılan ılık sular, anchoveta popülasyonunun yaşam alanlarını ve beslenme döngülerini bozarak balık stoklarının hızla azalmasına yol açıyor.

Hükümet yetkilileri, koruma tedbirlerini güçlendirmenin ve sürdürülebilir balıkçılık modellerini benimsemenin kaçınılmaz olduğunu vurguluyor. Bu süreçte, kamu kurumlarının yönetim stratejileri, hem ekosistemi korumak hem de ekonomik çöküşü engellemek adına hayati bir rol oynayacak.