Hayvancılıkta Yeni Denetim Dönemi: Çiftlikler 5 Ayrı Sınıfa Ayrılıyor

Türkiye’de hayvansal üretimin kalitesini artırmak, bulaşıcı hayvan hastalıklarının önüne geçmek ve çiftlik standartlarını modernize etmek amacıyla kapsamlı bir düzenleme hayata geçirildi. Tarım ve Orman Bakanlığı, veri tabanına kayıtlı büyükbaş (sığır, manda) ve küçükbaş (koyun, keçi) yetiştiriciliği yapan tüm işletmeleri kapsayan yeni bir denetim mekanizması oluşturdu. Yeni modelle birlikte işletmeler, fiziki altyapı yeterlilikleri ile biyogüvenlik tedbirleri esas alınarak beş farklı kategoride sınıflandırılacak.

İl ve İlçe Müdürlükleri Yerinde Denetleyecek

Bakanlık tarafından yürürlüğe konulan düzenleme çerçevesinde, il ve ilçe tarım ve orman müdürlüklerine bağlı teknik ekipler işletmeleri yerinde denetleyecek. Denetimlerde ahırların fiziki yapısı, hayvan refahına uygun havalandırma şartları, yemlik ve sulukların temizlenebilirliği ve dezenfeksiyon altyapısı tek tek incelenecek. Kırsal kalkınma ekseninde kadın çiftçilerin borç yükü ve tarım politikalarındaki sorunlar gibi yapısal başlıklara odaklanan uzmanlar, işletme standartlarının yükseltilmesinin uzun vadede maliyetleri ve hayvan kayıplarını azaltacağını öngörüyor.

Değerlendirme sonucunda tesisler A, B, C, D ve E sınıflarına ayrılacak. D sınıfı için belirlenen temel asgari koşulları dahi sağlayamayan tüm işletmeler doğrudan E sınıfı kapsamına alınacak. D sınıfı olarak tescillenecek işletmelerin ise öncelikle hayvancılık faaliyetlerini sınırları net olarak belirlenmiş bir alanda yürütmesi şart koşulacak.

Sınıflara Göre Kademeli Biyogüvenlik Şartları

Her kategori, bir alt basamağın kurallarını kapsarken ilave gereklilikleri de beraberinde getirecek. C sınıfı işletmelerde, sınırların dışarıdan hayvan girişini tamamen engelleyecek biçimde çevrilmesi gerekecek. Açık alanda barındırılan hayvanlar için aşırı sıcak ve yağış gibi olumsuz hava şartlarına karşı gölgelikler inşa edilecek. Bu işletmelerde ayrıca otomatik suluk, aşı yolu veya kilit sistemi ile canlı hayvan kantarı bulunması zorunlu tutulacak.

B sınıfı işletmelerde ise çıta daha da yükseliyor. Bu kategorideki tesislerin “Hastalıktan Ari İşletme Sağlık Sertifikası”na sahip olması gerekecek. Tesis girişlerinde araç ve ziyaretçi trafiği kayıt altına alınacak; içeriye zorunlu giriş yapacak kişiler için ayak dezenfeksiyon düzenekleri ile tek kullanımlık koruyucu giysiler temin edilecek. Yeni getirilen hayvanların doğrudan sürüye katılmasını önleyen karantina alanları, hijyenik doğumhaneler ve çiğ süt arzı yapanlar için soğutma tanklı modern sağım sistemleri şart koşulacak.

A Sınıfında Veteriner İstihdamı Zorunlu

En üst basamağı oluşturan A sınıfı hayvancılık işletmelerinde kurallar en üst düzeyde uygulanacak. B sınıfındaki şartların tamamını sağlayan bu tesislerde, bünyede daimi bir veteriner hekim istihdam edilmesi zorunlu olacak. Yazılı biyogüvenlik plan ve prosedürlerinin eksiksiz işletileceği A sınıfı çiftlikler, Türkiye’nin damızlık ve kaliteli et-süt üretiminde referans merkezleri haline gelecek.

Kırsal bölgelerde hayata geçirilen bu kapsamlı dönüşüm, geleneksel tarım pratiklerini bilimsel standartlarla buluştururken, yüzyıllardır süregelen Anadolu mutfağında kış hazırlığı ve imece kültürü gibi yerel dayanışma modellerinin de sağlıklı hammaddelerle sürdürülmesini destekliyor. Öte yandan, hayvancılık sektöründe artan kayıtlılık ve denetim kalitesinin, hükümetin açıkladığı 2030 yılına kadar 100 milyar dolarlık teknoloji hedefi doğrultusunda tarım teknolojileri ve akıllı çiftlik altyapılarına yönelik yatırımlarla da entegre edilmesi planlanıyor.