OpenAI’nin Yeni Modeli Matematik Dünyasında Tartışma Yarattı

Yapay zeka teknolojilerinin akademik disiplinler üzerindeki etkisi her geçen gün daha somut biçimde hissedilirken, matematik dünyasından benzeri görülmemiş bir tepki yükseldi. Yapay zeka araştırma şirketi OpenAI‘nin geliştirdiği gelişmiş algoritmanın, yaklaşık 4 bin matematik problemi üzerinde çalıştırılarak 372 farklı problem ailesinde 719 bağımsız çalışma üretmesi bilim insanlarını endişelendirdi. Her problem için ortalama üç saatlik işlem süresi harcayan sistemin sunduğu çözümlerin doğruluğu ve literatüre gerçek katkısı henüz bağımsız hakem heyetleri tarafından onaylanmadı.

Şirketin kamuoyuna sunduğu bu rapor, özellikle Avrupa’daki teorik matematik çevrelerinde geniş yankı uyandırdı. Aralarında bilim dünyasının Nobel’i olarak nitelendirilen Fields Madalyası sahibi araştırmacıların da bulunduğu Fransız matematikçiler, insan aklının yerini algoritmaların alması tehlikesine dikkat çekerek sürecin etik ve yöntemsel boyutunu sorguladı.

“Dünyayı Anlama Gücümüzü Makinelere mi Bırakacağız?”

2022 Fields Madalyası sahibi ve Cenevre Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Hugo Duminil-Copin, yapay zekanın daha önce üzerinde yıllarca çalıştığı bir probleme getirdiği zarif çözümü incelediğinde karmaşık duygular yaşadığını belirtti. Matematiksel üretimin salt bir sonuç elde etme mekanizması olmadığını vurgulayan Duminil-Copin, asıl değerin anlama, kavramsal düşünme ve bu bilgiyi aktarma sürecinde saklı olduğunu ifade etti.

Duminil-Copin, şirketlerin bilimsel teamülleri hiçe sayarak binlerce sayfalık doğrulanmamış ispatı bir güç gösterisi olarak yayımlamasını eleştirdi. Uluslararası alanda diplomasiden ticarete kadar birçok dengenin değiştiği bir dönemde, örneğin Vietnam ve EFTA arasında serbest ticaret anlaşması gibi küresel gelişmeler yaşanırken, teknolojinin temel bilimleri dönüştürme hızının kontrolsüz ilerlediği belirtiliyor. Ünlü matematikçi, insan sezgisine olan inancını korusa da bilim insanlarının emeğinin arka plana itilmesinden derin üzüntü duyduğunu aktardı.

Akademide Yapay Zeka Dopingi Endişesi

Fransız Matematik Derneği Başkanı ve Paris-Cité Üniversitesi Profesörü Isabelle Gallagher da gelişmeleri endişeyle takip eden bir diğer isim oldu. Akışkanlar mekaniğinin temelini oluşturan Navier-Stokes denklemleri üzerinde uzun yıllardır araştırmalar yürüten Gallagher, yapay zeka tarafından üretilen çözümlerin bilimsel süreçte bir tür “doping” etkisi oluşturabileceği uyarısında bulundu.

Gallagher, yapay zekanın doğrudan sonuca odaklanan yapısının bilimin özündeki kavrayışı yok edebileceğine dikkat çekti. Dünyanın farklı noktalarında çevre felaketleri yaşanırken, nitekim Güneydoğu Asya’da yangın felaketi gibi krizlerle mücadelede teknolojik çözümler hayati önem taşısa da teorik matematikte insan zihninin devreden çıkarılmasının geri dönülemez sonuçlar doğurabileceği kaydediliyor.

Doğrulama ve Güvenilirlik Sorunu

Akademik çevrelerin tepki gösterdiği bir diğer kritik başlık ise OpenAI tarafından sunulan 719 çalışmanın bilimsel hakem denetiminden (peer-review) geçmemiş olması. Uzmanlar, yapay zekanın mantık yürütme süreçlerinde zaman zaman “halüsinasyon” olarak bilinen hatalı çıkarımlar yapabildiğini hatırlatarak, binlerce sayfalık matematiksel ispatın insanlar tarafından incelenmesinin dahi yıllar alabileceğini savunuyor.

Önümüzdeki süreçte uluslararası bilim konseylerinin yapay zekanın akademik makale üretimindeki rolü ve yayımlanma standartları üzerine yeni kılavuzlar hazırlaması bekleniyor. Bilim insanları, makinenin sunduğu çözümleri körü körüne kabul etmek yerine, bu çıktıların pedagojik ve bilimsel derinliğini koruyacak denetim mekanizmalarının zorunlu hale getirilmesini talep ediyor.