Karadağ’ın AB Üyeliği Yolunda Hırvatistan Engeli ve Çözüm Arayışları

Karadağ, 2028’de Avrupa Birliği’ne (AB) üye olma hedefini korumak ve bu doğrultuda komşusu Hırvatistan’la yaşadığı anlaşmazlıkları çözmek amacıyla diplomatik adımlar atmaya devam ediyor. 1990’lı yıllardaki Yugoslavya savaşlarından miras kalan karmaşık sorunlar, ülkenin üyelik sürecini zorlaştırırken, uluslararası aktörler de taraflara uzlaşma çağrısında bulunuyor.

Hırvatistan, geçtiğimiz haftalarda Karadağ’la ilgili sekiz maddelik kapsamlı bir şikâyet listesini diğer AB üyesi ülkelere iletti. Zagreb yönetimi, bu meselelerin katılım müzakereleri tamamlanmadan önce çözülmesini istiyor. Konuların büyük bir kısmı, 1990’larda Balkanlar’da yaşanan çatışmaların acı hatıralarından ve hukuki uyuşmazlıklardan kaynaklanıyor.

Hırvatistan’ın Talepleri ve Karadağ’ın Adımları

Hırvatistan Başbakanı Andrej Plenković, Avrupa Konseyi toplantısında yaptığı değerlendirmede, Karadağlı yetkililerle yıllardır dile getirilen meselelerde son iki yılda yeterli ilerleme kaydedilmediğini belirtti. Buna rağmen ülkesinin Karadağ’ın AB müzakerelerinde yapıcı bir tutum sergilediğini savundu.

Diplomatik gerilimi azaltmak için Podgorica yönetiminden bazı hamleler gelmeye başladı. Karadağ Parlamentosu, tarihî alanların korunmasına ilişkin yeni bir yasa çıkardı. Bu düzenleme, Hırvatistan’ın Yugoslavya Halk Ordusu tarafından işletilen Morinj gözaltı kampındaki Hırvat kurbanları anmak için yerleştirilen plaketin korunması yönündeki talebine doğrudan bir yanıt niteliği taşıyor.

Spor Tesisleri ve Kayıp Şahıslar Krizi

İki ülke arasındaki bir diğer gerilim noktası ise Kotor kentindeki bir yüzme havuzunun adından kaynaklanıyor. Yerel meclis havuza, Morinj kampında vardiya amirliği yaptığı iddia edilen eski sutopu oyuncusu Zoran Gopčević’in adını vermişti. Karadağ parlamentosunun ardından kabul ettiği yeni bir yasa ile ölümünün üzerinden 40 yıl geçmemiş kişilerin adlarının spor tesislerine verilmesini yasakladı. Bu durum, Gopčević’in adının havuzdan kaldırılmasını zorunlu kılıyor.

Öte yandan Zagreb’in en tartışmalı taleplerinden biri de eski Yugoslavya’nın dağılması sürecinde hayatını kaybeden 14 Hırvat vatandaşının kalıntılarının bulunması için Karadağ’ın destek vermesi. Ancak söz konusu kişilerin Karadağ topraklarında hayatını kaybetmediği, arşive erişim sağlayabilecek belgelerin ise Sırbistan’ın başkenti Belgrad’da bulunduğu biliniyor. Uluslararası siyaset sahnesinde benzer krizler ve bölgesel gelişmeler yakından takip edilirken, uzmanlar diplomatik süreçlerin yanı sıra küresel diplomasi trafiğini de yakından inceliyor. Benzer şekilde, iç politikadaki bütçe tartışmaları ve reform süreçleri de 2028 hedefi gibi kritik tarihleri gündeme getiriyor.

Karadağ ve Hırvatistan arşive erişim konusunda Sırbistan’a başvurmuş durumda. Ancak Zagreb, resmi arşivler tam olarak açılmasa bile mevcut bilgilerin paylaşılmasını talep ediyor. Sürecin nasıl şekilleneceği, önümüzdeki dönemde yapılacak ikili görüşmeler ve AB’nin arabuluculuk çabalarıyla netlik kazanacak.