⏱️ Okuma Süresi: 2 dk
📝 Kelime: 470
🕐 Son Güncelleme: 21.10.2026 08:43
📌 Öne Çıkan Başlıklar
- 2026 yılının Ocak-Eylül döneminde bütçe harcamalarından faiz ödemeleri için toplam 2 trilyon 248 milyar lira kaynak aktarıldı.
- Aynı dönemde tarımsal desteklere 114 milyar lira, yatırım harcamalarına ise 583 milyar lira pay ayrılabildi.
- Tarım Kanunu’nda yer alan GSYH’nin yüzde 1’i oranındaki yasal tarımsal destek sınırı bu dönemde de yakalanamadı.
Türkiye’de 2026 yılının ilk 9 aylık mali verileri, bütçe harcamalarında aslan payının faiz ödemelerine gittiğini bir kez daha gözler önüne serdi. Ocak-Eylül dönemini kapsayan süreçte merkezi yönetim bütçesinden faiz giderleri için toplam 2 trilyon 248 milyar lira harcandı. Yüksek borçlanma maliyetleri ve ekonomik dengeler çerçevesinde şekillenen bu tablo, tarım ve yatırım kalemlerine ayrılan ödeneklerin sınırlı kalmasına yol açtı.
Aynı dönem zarfında tarımsal desteklere yalnızca 114 milyar lira aktarılırken, sermaye transferleri ve yatırım harcamaları için kullanılan toplam tutar 583 milyar lira seviyesinde gerçekleşti. Uzmanlar, bütçe dengelerindeki bu dağılımın borçlanma politikaları ve mali disiplin açısından dikkatle incelenmesi gerektiğini vurguluyor.
Faiz Harcamalarının Dağılımı: Devlet Tahvilleri İlk Sırada
Hazine ve Maliye Bakanlığı verilerine göre, 9 aylık süreçte yapılan 2 trilyon 248 milyar liralık faiz harcamasının en büyük kalemi 1 trilyon 684 milyar lira ile devlet tahvili ödemelerinden oluştu. Hazine bonosu ödemeleri ise 85 milyar lira civarında gerçekleşti. İç borç servisinin yanı sıra dış borç faizleri de bütçe üzerinde önemli bir yük oluşturdu.
İlgili dönemde dış borç faiz giderleri 248 milyar 177 milyon lira olarak kayıtlara geçti. Bu tutarın 207 milyar liralık kısmının dolar, 40,2 milyar liralık kısmının ise euro cinsi borçlanmaların faiz ödemelerinden kaynaklandığı bildirildi. Ayrıca kira sertifikası giderleri toplamda 174 milyar 368 milyon lirayı bulurken, sosyal güvenlik kurumlarına sağlanan Hazine yardımı 699 milyar liraya ulaştı.
Tarım Desteklerinde Yasal Oran Yine Yakalanamadı
Bütçe verilerinde en çok tartışılan alanlardan biri de tarımsal destekler oldu. Ocak-Eylül döneminde tarımsal destekleme bütçesinden yapılan 114 milyar liralık ödemenin 84 milyar lirası bitkisel üretime, 26 milyar lirası ise hayvancılık desteklerine yönlendirildi. Ancak bu rakamlar, kanunla belirlenen hedeflerin oldukça gerisinde kaldı.
5488 sayılı Tarım Kanunu’nun 21. maddesi gereğince, bütçeden tarımsal desteklemelere ayrılacak kaynağın Gayri Safi Yurtiçi Hasıla’nın (GSYH) yüzde 1’inden az olmaması gerekiyor. 2026 yılı için öngörülen 85 trilyon 346 milyon liralık GSYH dikkate alındığında, tarıma ayrılması gereken yasal tutarın 853,5 milyar lira olması icap ediyordu. Buna karşın, yıl bütçesinde tarımsal destek için ayrılan ödenek 167 milyar 634 milyon lirada kalırken, ilk 9 ayda fiilen ödenen miktar 114 milyar lirayı geçmedi. Bu durum, piyasada yerel tarımsal üretim ve tohum destekleri konusundaki hassasiyetleri artırdı.
Yatırımlar ve Sermaye Transferleri
Sermaye transferleri tarafında ise 1 trilyon 32 milyar liralık toplam ödeneğin sadece 583 milyar liralık kısmı sahaya yansıtılabildi. Bu tutarın 579 milyar 367 milyon lirası yurt içi sermaye transferlerine ayrıldı. Yerel yönetimlerin altyapı projeleri arasında yer alan BELDES projesine bu dönemde hiç harcama yapılmazken, köy altyapılarını destekleyen KÖYDES projesine yalnızca 4 milyar liralık sembolik bir ödenek aktarıldı.
