Çölün Ortasındaki 54 Metrelik Taş Anıtın Gizemi Çözüldü

Kuzey Afrika’nın kurak coğrafyasında yer alan ve uzun süredir sırrı çözülemeyen arkeolojik yapılardan biri olan taş anıtlar, bilim dünyasını heyecanlandıran yeni bir keşfe sahne oldu. Wadi Lawash el Telli bölgesinde, çölün ortasında 54 metre boyunca uzanan gizemli taş yapının altından binlerce yıllık tarihi değiştirecek bulgular elde edildi. Dünyanın önde gelen bilimsel yayınlarından African Archaeological Review dergisinde yayımlanan araştırma sonuçları, bölgedeki antik yaşam izlerine yepyeni bir pencere araladı.

54 Metrelik Anten Biçimli Taş Yapının Detayları

Bölgede yürütülen kapsamlı kazı çalışmalarında, batı ucunda yaklaşık 12,5 metre uzunluğunda ve 10 metre genişliğinde oval bir taş yığını bulunan devasa bir yapı incelendi. Bu ana gövdeden doğuya doğru uzanan iki ayrı taş sırası, yapıya uzaktan bakıldığında bir anteni andıran son derece sıra dışı bir görünüm kazandırıyor. Hiçbir harç malzemesi kullanılmadan, tamamen bölgedeki kireç taşı bloklarının üst üste yığılmasıyla inşa edilen yapının toplam uzunluğu 54,5 metreyi buluyor. Mezar bölümünün yüksekliği ise üç metreyi aşıyor.

Uzmanlar, taş sıralarının belirli astronomik yönlere uzanmasının gökyüzü gözlemleriyle ilişkili olabileceğini düşünse de, yapının salt bir gözlemevi olarak kullanıldığına dair henüz kesin bir kanıt elde edilemedi. Bu tür kadim yapıların inşası ve ekonomik maliyetleri, dönemin toplumsal yapısı hakkında ipuçları verirken bazen sanat dünyasındaki paha biçilemez eserlerin keşfi gibi insanlık tarihine ışık tutuyor. Tıpkı geçmişte Massachusetts’te Bit Pazarından Alınan Çizim Albrecht Dürer’e Ait Çıktı haberinde olduğu gibi, bu keşif de tarihin bilinmeyen yönlerini gün yüzüne çıkarıyor.

Taşların Altından 4 Bin 400 Yıllık Mezar Çıktı

Gerçekleştirilen derinlemesine kazılarda, devasa taş levhalarla dış etkenlerden korunmuş özel bir mezar odası gün ışığına çıkarıldı. İçeride yapılan ilk incelemelerde, tek bir bireye ait iskelet kalıntılarına ulaşıldı. Mezarın antik dönemde dahi soyulmadığı, açılmadığı veya yeniden kullanım görmediği tespit edildi. Bu durum, iskeletin ve beraberindeki arkeolojik objelerin bozulmadan günümüze ulaşmasını sağladı.

İskeletin dişleri üzerinde detaylı analizler yapan antropologlar, gömülen kişinin vefat ettiğinde 25 ile 35 yaşları arasında genç bir birey olduğunu saptadı. Ancak iskelet kalıntılarının zamanla yeterince korunamamış olması nedeniyle, kişinin cinsiyeti net olarak belirlenemedi. Mezar odasının içerisinde dikkat çeken bir diğer detay ise deve kuşu yumurtası kabuklarından özenle üretilmiş dört adet küçük boncuk oldu. Kemik örnekleri üzerinde gerçekleştirilen ileri düzey karbon analizleri, bu görkemli gömünün günümüzden yaklaşık 4 bin 100 ile 4 bin 417 yıl öncesine, yani erken Tunç Çağı dönemine uzandığını tescilledi.

Tarih Öncesi Kaya Oymalarıyla Bağlantı Aranıyor

Arkeologlar, Batı Sahra coğrafyasında sıkça rastlanan ancak bugüne kadar kesin olarak tarihlendirilemeyen anten biçimli taş anıtların yaşının belirlenmesi açısından bu keşfin hayati önem taşıdığını vurguluyor. Yapılan yüzey araştırmalarında, mezarın bir kilometreden daha yakın bir mesafede 2 bin 68 adet kaya oymasının bulunduğu devasa bir tarih öncesi alan tespit edildi. Ancak uzmanlar, bu zengin kaya oymalarını çizen topluluk ile bu anıtsal mezarı inşa eden insan grubu arasında doğrudan bir kültürel bağ kurabilmek için daha fazla kazı ve analize ihtiyaç duyulduğunu ifade ediyor.

Çölün ortasındaki bu devasa taş yapının gizemi kısmen aydınlatılmış olsa da, bölgenin barındırdığı diğer yapıların sırrı sonraki araştırmaların sonuçlarıyla netleşecek.