Fransa’da Sömürge Dönemi Kalıntısı “Kara Kanun” Yürürlükten Kaldırılıyor

Fransa’da sömürge döneminin karanlık kalıntılarından biri olan ve köleliği yasallaştıran 1685 tarihli “Kara Kanun” (Code Noir), parlamentoda tamamlanan süreçle nihai olarak tarihe karışıyor. Fransa parlamentosunun üst kanadı Senato’da görüşülen tasarı, milletvekillerinin daha önceki onayının ardından son aşamayı da başarıyla geçti.

Ülkede bir yasa tasarısının yasalaşabilmesi için Senato ve Ulusal Meclis’in aynı metin üzerinde mutabakata varması gerekiyor. Sürecin resmiyet kazanması için ise ilgili metnin Resmi Gazete’de yayımlanması şartı aranıyor. Bu tarihi adım, uluslararası kamuoyunda ve Fransa Cumhurbaşkanı Macron’dan Körfez Turu ve Enerji Açıklamaları gibi dış politika gündemleriyle birlikte değerlendirildiğinde, ülkenin sömürge geçmişiyle yüzleşme çabalarında sembolik bir eşik olarak görülüyor.

“Kara Kanun” Nedir ve Ne İçeriyordu?

Tarihe “Kara Kanun” olarak geçen düzenleme, 1685 yılında Fransa Kralı XIV. Louis döneminde yürürlüğe konulmuştu. Sömürge dönemindeki Fransız kolonilerinde köleleştirilen insanların yaşam koşullarını, cezalarını ve dini uygulamalarını tanzim eden bu metin, insanları taşınabilir birer mülk olarak tanımlıyordu. Köle ticaretinin ve sömürge sisteminin en temel yasal dayanaklarından biri olan bu düzenleme, yüzyıllar boyunca insan hakları ihvallerine zemin hazırlamıştı.

Fransa’nın 1848 yılında köleliği resmen yasaklamasıyla birlikte “Kara Kanun” hukuki geçerliliğini yitirmişti. Ancak aradan geçen 178 yıla rağmen metnin yazılı olarak yürürlükten kaldırılmamış olması, Fransız hukuk sisteminde uzun süredir eleştiri konusu olmaya devam ediyordu.

Parlamento Süreci Nasıl Tamamlandı?

Geçmişin bu utanç verici mirasından hukuken de arınmak amacıyla Guadeloupe Milletvekili Max Mathiasin tarafından yeni bir yasa tasarısı hazırlandı. Tasarı, mayıs ayında parlamentonun alt kanadı olan Ulusal Meclis’te milletvekillerinin oy birliğiyle kabul edilmişti. Senato’da yapılan son oylamada da tasarıya onay verilmesiyle birlikte parlamenter süreç resmen tamamlanmış oldu.

Avrupa genelinde sömürge geçmişiyle yüzleşme ve tarihsel haksızlıkları giderme yönündeki benzer toplumsal hareketler ve Avrupa’da Gençlik ve Barınma Sorunları Protestoları Büyüyor haberlerinde olduğu gibi, hak arayışları ve tarihsel adaletsizliklerin giderilmesi talepleri güncelliğini korumaya devam ediyor. Tasarının Resmi Gazete’de yayımlanmasıyla birlikte Fransa, 178 yıllık hukuki bir boşluğu ve anektodu da geride bırakmış olacak.