İklim Değişikliği Nörolojik Hastalıklar İçin Risk Oluşturuyor

İklim değişikliği, sadece fiziksel çevremizi değil, insan sağlığının en kritik merkezi olan beyin fonksiyonlarını da doğrudan tehdit ediyor. Avrupa Nöroloji Akademisi Çevresel Etkiler Görev Gücü Eş Başkanı nörolog Ulf Kallweit, iklim krizinin nörolojik hastalıklar üzerindeki yıkıcı potansiyeline dikkat çekerek, bu durumun küresel sağlık sistemleri üzerindeki maliyetinin her geçen gün arttığını belirtiyor.

Sıcaklık Artışı ve Nörolojik Riskler

Günümüzde migren, demans ve Parkinson gibi nörolojik hastalıklar yaşam boyunca her üç kişiden birini etkileme potansiyeline sahip. Kallweit, yükselen sıcaklıkların mevcut hastalıkları ağırlaştırdığını ve yeni sağlık sorunlarının ortaya çıkma riskini artırdığını ifade ediyor. Özellikle 30 dereceyi aşan hava sıcaklıklarında inme vakalarında belirgin bir artış gözlemleniyor. Uzmanlar, günümüzde toplam inme vakalarının yaklaşık yüzde 1’ini oluşturan sıcağa bağlı inmelerin, önümüzdeki 20-30 yıl içinde yüzde 5 ila 8 seviyelerine çıkabileceği konusunda uyarıyor.

İklim değişikliğinin etkileri sadece gündüz saatleriyle sınırlı kalmıyor. Geceleri sıcaklığın 20 derecenin altına düşmediği “tropikal geceler”, vücudun soğuma sürecini engelleyerek derin uyku evresini bozuyor. Uzun süreli uyku bozuklukları ise inme ve demans gibi ciddi beyin sağlığı sorunlarını tetikleyebiliyor. Benzer şekilde, İstanbul ve Marmara için gök gürültülü sağanak uyarısı gibi ani hava değişimleri ve ekstrem meteorolojik olaylar, toplumun genel sağlık stresini artıran unsurlar arasında yer alıyor.

Enfeksiyon Hastalıkları ve Çevresel Etkenler

İklim değişikliğiyle birlikte yayılım alanları genişleyen kene ve sivrisinek kaynaklı enfeksiyonlar da sinir sistemini doğrudan etkileyebiliyor. Lyme hastalığı gibi vektör kaynaklı rahatsızlıklar, iklimin değişmesiyle birlikte daha geniş coğrafyalara yayılarak nörolojik riskleri çeşitlendiriyor. Bu bağlamda, şehir planlamasında yapılacak iyileştirmeler hayati önem taşıyor. Uzmanlar, kentlerde yapay zekâ İstanbul’un en yaşanabilir 5 ilçesini belirledi araştırmasında olduğu gibi, yaşam kalitesini artıracak yeşil alanların çoğaltılması ve hava kirliliğinin azaltılmasının nörolojik sağlığı korumada önemli bir strateji olduğunu vurguluyor.

Savunmasız Gruplar ve Çözüm Önerileri

Çocuklar, yaşlılar, hamileler ve kronik rahatsızlıkları olan bireyler aşırı sıcaklara karşı en savunmasız grupları oluşturuyor. Düşük gelirli bölgelerde yaşayanlar ise serin alanlara erişim, sağlıklı gıda ve temiz hava imkanlarının kısıtlı olması nedeniyle çok daha yüksek risk altında bulunuyor. Kentleşme politikalarının, binaların aşırı sıcaklara dayanıklı tasarlanması ve gürültü kirliliğinin minimize edilmesi ekseninde yeniden düzenlenmesi, iklim krizinin beyin sağlığı üzerindeki etkilerini azaltmak için atılması gereken en temel adımlar olarak öne çıkıyor.