Avrupa Birliği Yeni Üyeler İçin Sıkı Güvence Tedbirlerini Tartışıyor

Brüksel, Belçika — Avrupa Birliği (AB) üyeleri, birliğin gelecekteki genişleme adımlarında olası krizlerin önüne geçmek amacıyla yeni üye devletlere daha sıkı güvenceler getirilmesini öngören taslak yasal düzenlemeleri ilk kez masaya yatırdı. Avrupa Komisyonu tarafından hazırlanan kapsamlı stratejinin bir parçası olan bu yeni tedbirler, birliğe katılmaya aday ülkeler için denetim mekanizmalarını en üst seviyeye çıkarmayı hedefliyor.

Mevcut genişleme sürecinde en önde giden ülke konumundaki Karadağ’ın, bu yeni tedbirlerin katılım anlaşmasına dahil edileceği ilk uygulama örneği olması bekleniyor. Brüksel’deki diplomatik kaynaklardan edinilen bilgilere göre, Komisyon tarafından hazırlanan yönlendirme notunda Konseyin kendi görüşlerini oluşturması ve güvence hükümlerine ilişkin ön değerlendirmelerde bulunması gerektiği vurgulandı. Söz konusu tedbirlerin orantılı olması, uygulanmaları için açık gerekçeler belirlenmesi ve uygulama sürelerinin netleştirilmesi da bu sürecin en kritik başlıklarını oluşturuyor.

Oy Hakkının Askıya Alınması Gündemde

Taslak metnin en dikkat çekici ve tartışma yaratan yeniliğini, AB’nin temel değerlerini veya samimi iş birliği ilkesini ciddi biçimde ihlal eden yeni üyelere karşı hızlı ve etkili bir şekilde harekete geçilmesine olanak tanıyacak kurumsal güvence maddesi oluşturuyor. En ağır vakalarda bu önlemler, ilgili üye devletin Avrupa Konseyi’ndeki oy kullanma haklarının geçici olarak ellerinden alınmasına imkân tanıyan maddeleri de kapsayabiliyor.

Dünya genelindeki uluslararası gelişmeler ve küresel ekonomik entegrasyon süreçleri, benzer şekilde stratejik adımların atılmasını zorunlu kılıyor. Örneğin, Dünya Bankası’ndan sanayinin ikiz dönüşümü için 485 milyon dolar gibi büyük ölçekli finansman ve yapısal uyum hamleleri, ülkelerin standartlarını yükseltmesinde kritik rol oynamaktadır. Benzer bir biçimde, AB adaylığı sürecindeki ülkelerin de kurumsal ve yasal reformları eksiksiz yerine getirmesi bekleniyor.

Üye Ülkeler Arasında Görüş Ayrılıkları Sürüyor

AB büyükelçilerinin Euronews’in ulaştığı Komisyon taslak metnine ilişkin görüş bildirmesi istense de, üye ülkeler arasında daha önceki tartışmalarda da gözlemlenen derin ayrımlar yeniden gün yüzüne çıktı. İtalya ve Avusturya’nın önderlik ettiği ve “Batı Balkanlar Dostları” olarak bilinen grup, genişleme sürecini tamamen tıkatabilecek veya süreci aşırı derecede zorlaştıracak katı güvencelere karşı uyarıda bulundu. Öte yandan, Hollanda ve Fransa gibi ülkeler ise hukukun üstünlüğüne bağlılık konusunda çok daha güçlü ve tavizsiz güvenceler verilmesini savundu.

Uluslararası ticaret politikalarında olduğu gibi diplomatik ilişkilerde de ülkelerin menfaatleri ve uyum süreçleri yakından takip edilmektedir. Ticaret Bakanı Ömer Bolat’tan Eylül ayı ihracat değerlendirmesi gibi dış ticaret ve ekonomik istikrar raporları, ülkelerin küresel entegrasyonda ne denli hassas bir denge göettiğini gözler önüne sermektedir. AB genişleme politikasında da benzer bir ekonomik ve hukuki denge gözetilmektedir.

Görüşmelerin en çetin geçen kısımlarından birini ise denetim süresinin ne kadar olması gerektiği oluşturdu. Üye ülkeler, Komisyonun önerdiği 15 yıllık üst sınır konusunda henüz ortak bir noktaya ulaşabilmiş değil. Mekanizmanın devreye sokulmasının ardından yeni üye devlete savunma ve görüşlerini sunması için en az iki hafta süre tanınmasını öngören taslağın teknik detayları üzerindeki çalışmalar önümüzdeki haftalarda hız kazancak. AB büyükelçilerinin konuyu Kasım ayında yeniden masaya yatırması bekleniyor.