Lancet Raporu: İklim Değişikliği Küresel Sağlık Acil Durumu

Dünya genelinde bilim insanları, iklim krizinin sadece çevresel bir sorun değil, aynı zamanda insanlık tarihinin en büyük sağlık tehditlerinden biri olduğu konusunda birleşiyor. 30’dan fazla ülkeden 100’den fazla kurumun temsilcisi olan 146 araştırmacının imzasını taşıyan yeni Lancet raporu, aşırı sıcakların ve kuraklığın, yürütülen iklim eylemlerinden çok daha hızlı bir ivme kazandığını çarpıcı verilerle ortaya koydu.

Sıcaklık Artışı ve Ölüm Oranlarındaki Kritik Rekor

Rapora göre, Paris Anlaşması’nın yürürlüğe girmesini takip eden 2016-2023 döneminde, her yıl ortalama 540 bin kişi sıcaklıkla bağlantılı nedenlerle yaşamını yitirdi. Bu ölümlerin yüzde 68’inin doğrudan iklim değişikliğiyle bağlantılı olduğu vurgulanırken, 2023 yılı verileri durumun vahametini gözler önüne seriyor. Sadece 2023 yılında sıcaklıklar nedeniyle 710 bin ölüm gerçekleşti ve bu rakamın büyük bir kısmı doğrudan iklim kriziyle ilişkilendirildi. Bu tablo, iklim kaynaklı ölümlerin sıtma veya HIV gibi kronik salgın hastalıkların neden olduğu ölümleri bile geride bıraktığını gösteriyor.

2016-2023 yılları arasındaki toplam veri seti incelendiğinde, iklim değişikliğine bağlanabilecek toplam ölüm sayısının yaklaşık 3 milyona ulaştığı kaydedildi. Bu durum, küresel ölçekteki diplomasi trafiği ve uluslararası iş birliklerinin artık sadece siyasi değil, hayati bir sağlık savunması olarak kurgulanması gerektiğini kanıtlıyor.

Ekonomik Kayıplar ve Toprak Verimliliğindeki Tehlike

İklim krizinin etkileri sadece insan sağlığıyla sınırlı kalmıyor; küresel ekonomi de ağır bir darbe alıyor. Artan sıcaklıklar ve buna bağlı olarak gelişen iş gücü verimliliği düşüşü, 2025 yılında dünya potansiyel gelirinden 1 trilyon dolardan fazla kayıp yaşanmasına neden oldu. Ekonomik dalgalanmaların yaşandığı küresel piyasalar, bu tür çevresel şokların maliyetini her geçen yıl daha ağır hissediyor. Kayıpların trilyon dolar sınırını aşması, bu durumun art arda üçüncü yıl olduğu belirtiliyor.

Çevresel açıdan bakıldığında ise kuraklık alarm veriyor. 2016-2025 döneminde aşırı kuraklığın etkilediği toprak oranının, önceki on yıla kıyasla yüzde 700 oranında hızlandığı tespit edildi. 2025 yılı itibarıyla dünya topraklarının yarısından fazlasının en az bir ay boyunca aşırı kuraklık riskiyle karşı karşıya kalması, gıda güvenliğini de doğrudan tehdit ediyor. Bölgesel bazda enerji arzı ve enerji mutabakatları gibi stratejik konular, iklim kaynaklı kaynak kıtlığı nedeniyle yeni bir boyut kazanıyor.

Enerji Dönüşümü ve Temiz Hava İhtiyacı

Raporun sunduğu veriler arasında umut verici bir gelişme de yer alıyor: 2025 yılında küresel temiz enerji yatırımları yüzde 7 artarak 2,1 trilyon dolara ulaştı. Bu rakam, fosil yakıt yatırımlarının yüzde 82’sinin üzerine çıkmış durumda. Ancak fosil yakıtlar hala küresel enerji arzının yüzde 80’inden fazlasını oluşturmaya devam ediyor. Hava kirliliğinin her yıl yaklaşık 2,7 milyon kişinin ölümüne yol açtığı gerçeği, enerji dönüşümünün hızlandırılması gerektiğini bir kez daha hatırlatıyor.

Araştırmacılar, Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) ve Birleşmiş Milletler’in acilen küresel bir