PISA 2025 Verilerine Göre Türkiye Eğitimde Verimlilikle Öne Çıkıyor

Eğitim dünyasında bütçe büyüklüğü ile akademik başarı arasındaki ilişki, PISA 2025 sonuçlarının açıklanmasıyla birlikte yeniden tartışmaya açıldı. Fransa merkezli Contrepoints dergisinde yayımlanan kapsamlı bir analiz, Türkiye’nin eğitimde gösterdiği performansın, yüksek bütçeli ülkeler karşısında ne kadar verimli olduğunu gözler önüne serdi. Veriler, eğitim harcamalarının tek başına başarıyı garantilemediğini, kaynak yönetiminin kritik bir rol oynadığını kanıtlıyor.

Eğitim Harcamaları ve Başarı İlişkisi

PISA 2025 verilerine göre, öğrenci başına yapılan harcama miktarı ile fen bilimleri puanı arasında doğrusal bir ilişki olduğu düşünülse de, bu durum belli bir eşikten sonra geçerliliğini yitiriyor. Fransa, öğrenci başına 126.988 dolar harcayarak fen bilimlerinde 483 puan elde ederken, Türkiye sadece 38.013 dolarlık harcama ile 494 puan alarak dikkat çekici bir başarıya imza attı. Bu durum, Türkiye’nin Fransa’dan üç kat daha az harcama yapmasına rağmen, akademik çıktılarda daha verimli sonuçlar ürettiğini gösteriyor.

Dünya genelinde yaşanan gelişmeleri yakından takip edenler, NATO üyeleri arasındaki savunma bütçesi tartışmaları gibi, eğitim bütçelerinin de benzer bir verimlilik sınavından geçtiğini belirtiyor. Eğitimde bütçe artışlarının, her zaman başarı puanlarına aynı oranda yansımadığı 35 OECD ülkesinin verileriyle de destekleniyor.

Fransa’nın Eğitim Karnesi ve Düşüş Trendi

Fransa, 2022 yılından 2025 yılına kadar olan süreçte fen bilimlerinde 4, matematikte ise 16 puanlık bir kayıp yaşadı. Matematik alanında 458 puana gerileyen Fransa, OECD ortalaması olan 463’ün dahi altında kaldı. Ülkenin eğitime ayırdığı bütçe GSYH’nin yaklaşık yüzde 7’sine ulaşmasına rağmen, performans düşüşünün önüne geçilememesi, sistemin yapısal sorunları olduğuna dair tartışmaları körüklüyor.

Toplumsal köken kaynaklı başarı farklarının derinleştiği Fransa’da, eğitimin niteliği kadar fırsat eşitliği de sorgulanıyor. Benzer şekilde, toplumsal olayların ve kamu düzeninin önemi Arnavutluk parlamentosundaki gerginlikler gibi küresel gelişmelerle yakından takip edilirken, eğitimdeki başarısızlığın uzun vadeli sosyal maliyetleri de uzmanlarca raporlanıyor.

Kaynak Kullanımında Verimlilik Şart

Araştırmalar, harcamadaki değişimin ülkeler arasındaki başarı farklarının sadece yüzde 6’sını açıkladığını ortaya koyuyor. Japonya gibi 114.107 dolarlık harcama ile 538 puan alan ülkeler, kaynakların nasıl optimize edileceği konusunda model oluşturuyor. Öte yandan, Lüksemburg gibi çok yüksek bütçelere sahip ülkelerin daha düşük puanlar alması, “bütçe-başarı” denkleminin sadece miktara değil, stratejiye dayalı olduğunu kanıtlıyor. Türkiye’nin bu verimlilik performansı, eğitim politikalarının doğru kurgulanması halinde düşük bütçelerle de yüksek başarıya ulaşılabileceğinin en somut kanıtı olarak değerlendiriliyor.