İstanbul’daki bina çökmeleri sonrası e-Devlet’ten riskli yapı sorgulama

İstanbul’un Maltepe ve Beyoğlu ilçelerinde üst üste yaşanan bina çökmeleri, Türkiye genelinde yapı güvenliği konusunu yeniden en üst sıraya taşıdı. Özellikle eski ve ekonomik ömrünü tamamlamış yapılarda yaşayan milyonlarca vatandaş, oturdukları binaların depreme ve zamana karşı ne kadar dayanıklı olduğunu öğrenmek için araştırmalarını hızlandırdı. Uzmanlar, yapı stokunun yenilenmesi ve kentsel dönüşüm süreçlerinin hayati önem taşıdığına dikkat çekerken, vatandaşlar da bireysel olarak harekete geçme yollarını arıyor.

e-Devlet Üzerinden Riskli Yapı Tespiti Nasıl Yapılır?

Binanızın daha önce resmi olarak riskli yapı kaydedilip kaydedilmediğini öğrenmek ya da resmi süreç başlatmak için dijital devlet kapısını kullanmak mümkün. Vatandaşlar, e-Devlet sistemine T.C. kimlik numaraları ve şifreleriyle giriş yaptıktan sonra arama çubuğuna “Riskli Yapı Tespiti” yazarak ilgili hizmete ulaşabiliyor. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından sunulan bu hizmette, gerekli kişisel ve mülkiyet bilgileri doldurularak süreç başlatılabiliyor. Öte yandan, sadece tapu kaydı bulunan gayrimenkul sahipleri bu sisteme doğrudan başvuru yapabiliyor. Kiracılar ise mülk sahiplerinden binanın durumunu kontrol etmelerini talep edebiliyor.

Tek Bir Kat Malikinin Başvurusu Yeterli Oluyor

Kentsel dönüşüm ve yapı denetim süreçlerinde en çok merak edilen konuların başında tüm apartman sakininin ortak karar alıp almaması gerektiği geliyor. Mevzuata göre, binadaki herhangi bir bağımsız bölümün maliki veya yasal temsilcisi, diğer kat maliklerinin onayını almak zorunda kalmaksızın tek başına riskli yapı tespiti için başvuruda bulunabiliyor. Bu sayede uzlaşmazlık yaşanan binalarda dahi sürecin önü açılabiliyor. Ayrıca bakanlık veya yetkili idareler, tehlike arz eden durumlarda tespitleri resen yani kendiliğinden de yaptırabiliyor.

Yapı güvenliği ve toplumsal farkındalık sadece binalarla sınırlı kalmıyor; küresel ölçekteki iklim ve çevre politikaları da tıpkı Antalya, COP31 İklim Zirvesi İçin Hazırlıklarını Sürdürüyor haberinde olduğu gibi sürdürülebilir şehirlerin inşasında kritik bir rol oynamaktadır. Güvenli yaşam alanları oluşturulurken geleceğin çevre standartlarına uyum sağlamak da büyük bir zorunluluk haline gelmektedir.

Riskli Yapı Tespiti Ücretleri ve Süreç Nasıl İşliyor?

Lisanslı kuruluşlar aracılığıyla yürütülen incelemelerde, 2026 yılı piyasa koşullarına göre ortalama maliyetler 25 bin TL ile 100 bin TL arasında değişiklik gösteriyor. Devlet tarafından sabit bir tarife belirlenmemiş olup, fiyatlar binanın büyüklüğüne ve hizmeti alacak mühendislik firmasının sözleşme şartlarına göre şekilleniyor. İnceleme neticesinde binanın riskli çıkması durumunda tahliye ve yıkım süreçleri devreye giriyor. Benzer şekilde, toplumsal yaşamı doğrudan ilgilendiren diğer resmi süreçler ve düzenlemeler, örneğin Tamamlayici Emeklilik Sistemi (TES) İçin Takvim Belirsizlesti gelişmeleri de vatandaşların ekonomik planlamalarını doğrudan etkilemektedir.