Türkiye’de AR-GE Harcamaları 2025 Yılında 980 Milyar Lirayı Aştı

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), 2025 yılına ilişkin Araştırma ve Geliştirme (AR-GE) Faaliyetleri Araştırması sonuçlarını açıkladı. Verilere göre, Türkiye’nin inovasyon ve teknoloji geliştirme kapasitesindeki artış ivmesi devam etti. Bir önceki yıla kıyasla 328 milyar 607 milyon liralık bir artış kaydedilen AR-GE harcamaları, toplamda 980 milyar 428 milyon liraya ulaştı.

AR-GE Harcamalarında Özel Sektör Liderliği

Harcamaların sektörel dağılımı incelendiğinde, mali ve mali olmayan şirketlerin yüzde 65 ile en büyük payı oluşturduğu görülüyor. Bu veriler, sanayi ve teknoloji odaklı şirketlerin inovasyon yatırımlarına verdiği önemi gözler önüne seriyor. Şirketleri yüzde 30,3 ile yükseköğretim kurumları takip ederken, genel devlet ve kar amacı gütmeyen kuruluşların payı yüzde 4,7 olarak gerçekleşti. Yatırımların finansmanında da benzer bir tablo görülmekte olup, harcamaların yüzde 52,5’i şirketler tarafından karşılandı. Ekonomik göstergelerdeki bu hareketlilik, BIST 100 endeksi gibi finansal piyasalardaki teknoloji şirketlerinin performansını da yakından ilgilendiriyor.

İnsan Kaynağı ve Eğitim Durumu

AR-GE faaliyetlerinin temel taşı olan personel sayısı ise 2025 yılında 317 bin 982 kişiye ulaştı. Personel dağılımında şirketler yüzde 67,9 ile yine ilk sırada yer aldı. Özellikle dikkat çeken bir diğer unsur ise kadın istihdamı oldu. Tam zaman eş değeri (TZE) cinsinden toplam AR-GE personelinin yüzde 34,1’ini kadınlar oluştururken, bu oran yükseköğretim kurumlarında yüzde 48,1 gibi önemli bir seviyeye ulaştı.

Personelin öğrenim durumu incelendiğinde, yüzde 31’inin doktora veya eş değeri eğitime sahip olduğu tespit edildi. Bu durum, Türkiye’nin yüksek nitelikli iş gücü kapasitesinin geliştiğini kanıtlıyor. Nitelikli personelin iş hayatındaki verimliliği, tıpkı ideal günlük işe gidiş süresi gibi modern çalışma hayatı standartlarını da şekillendiren unsurlar arasında yer alıyor.

Bölgesel Dağılımda İstanbul ve Ankara Öne Çıkıyor

Coğrafi bazda yapılan analizlerde İstanbul (TR10), toplam AR-GE harcamalarının yüzde 31,8’ini gerçekleştirerek zirvede yer aldı. İstanbul’u yüzde 30 ile Ankara ve yüzde 9,5 ile Kocaeli, Sakarya, Düzce, Bolu ve Yalova’yı kapsayan bölge takip etti. AR-GE personelinin yoğunlaştığı bölgeler de harcama oranlarıyla paralel bir seyir izledi.

Türkiye’nin teknolojik dönüşüm sürecinde, Türkiye’nin üçüncü çeyrek turizm geliri gibi diğer makroekonomik verilerle birlikte, AR-GE harcamalarının GSYH içindeki payının yüzde 1,5’e yükselmesi, ülkenin katma değerli üretim hedeflerine ulaşma noktasında kararlı olduğunu gösteriyor.