Uganda Somali’deki Askeri Varlığını Sonlandırıyor

Uganda Savunma Kuvvetleri Komutanı Muhoozi Kainerugaba, ülkesinin Somali topraklarında yaklaşık iki on yıldır sürdürdüğü askeri operasyonları ve varlığını sonlandırma kararı aldığını duyurdu. Kainerugaba tarafından yapılan resmi açıklamada, askerlerin bölgeden kademeli olarak çekilme sürecinin resmen başladığı belirtildi. Yapılan planlamaya göre, Uganda birliklerinin Ağustos 2027 tarihine kadar Somali’den tamamen ayrılması hedefleniyor.

Tarihi Süreç ve Askeri Fedakarlıklar

Uganda, 2007 yılında Afrika Birliği Somali Misyonu (AMISOM) kapsamında Somali’ye askeri güç gönderen ilk ülkelerden biri olarak tarihe geçmişti. Yaklaşık 19 yıldır Somali Ulusal Ordusu ile koordineli bir şekilde çalışan Uganda birlikleri, özellikle terör örgütü Eş-Şebab’a karşı yürütülen operasyonlarda kritik bir rol üstlendi. Stratejik bölgelerin korunması ve kamu kurumlarının güvenliğinin sağlanması noktasında önemli görevler üstlenen birlikler, bölgedeki istikrarın korunmasında kilit bir aktör oldu.

Kainerugaba, bu uzun süreli görev dönemini “büyük bir fedakarlık ve dökülen kanların ardından gelen bir devir teslim süreci” olarak nitelendirdi. Güvenlik sorumluluğunun artık Somalili kardeşlerine devredileceği vurgulandı. Bu stratejik değişim, Afrika kıtasındaki askeri ve siyasi dengelerin yeniden şekillendiği bir dönemde gerçekleşiyor.

AUSSOM ve Yeni Güvenlik Dönemi

1 Ocak 2025 itibarıyla faaliyete geçen Afrika Birliği Somali Destek ve İstikrar Misyonu (AUSSOM), Somali güvenlik güçlerinin kapasitesini artırmayı ve sivilleri korumayı amaçlayan yeni bir çerçeve sunuyor. Bu yeni misyonun temel hedefi, güvenlik sorumluluğunun aşamalı olarak Somali makamlarına devredilmesidir. Ancak bu geçiş süreci, uluslararası finansman ve lojistik desteklerin geleceğine dair ciddi soru işaretlerini de beraberinde getiriyor.

Mali Kısıtlamalar ve ABD’nin Tutumu

Uganda’nın çekilme kararı, ABD yönetiminin AUSSOM misyonuna yönelik mali ve lojistik desteği azaltma kararı almasının ardından geldi. ABD, BM Güvenlik Konseyi nezdinde AUSSOM görev süresinin uzatılmasına karşı bir duruş sergileyerek operasyonel bütçeyi kısıtladı. Bu durum, Birleşmiş Milletler Somali Destek Ofisi’nin (UNSOS) sağladığı lojistik desteğin yaklaşık yüzde 25 oranında azalmasına yol açtı.

Yıllık yaklaşık 500 milyon dolarlık bir bütçeyle operasyonları yürüten BM destek mekanizması; gıda, su, yakıt ve askeri ulaşım gibi hayati kalemlerde Afrika Birliği birliklerine destek sağlıyordu. Mevcut kısıtlamalar, Somali’nin güneyinde çatışmaların sürdüğü bölgelerde bölgesel güvenlik açısından risk oluşturabilecek bir boşluk yaratma potansiyeli taşıyor. Uluslararası toplumun, Somali’nin güvenliğini sağlamak adına yeni bir finansman modeli geliştirip geliştirmeyeceği ise merak konusu.