Antalya Elmalı’da Geleneksel Söğle Peyniri Antik Kuyularda Olgunlaşıyor

Antalya’nın Elmalı ilçesinde, Kızlar Sivrisi Dağı eteklerinde yer alan Söğle Mahallesi, binlerce yıllık bir geleneği günümüze taşımaya devam ediyor. Yaklaşık 2000 rakımlı yaylalarda, bölgeye özgü keçi ve koyun sütünden üretilen Söğle peyniri, yapımındaki meşakkatli süreç ve kendine has olgunlaştırma yöntemiyle gastronomi dünyasının dikkatini çekiyor.

Antik Kuyularda 4 Ay Süren Olgunlaşma

Üretim süreci, yaylalarda beslenen hayvanlardan elde edilen taze sütün yaklaşık 40 derecede kaynatılmasıyla başlıyor. Özel mayalarla hazırlanan peynir, rendelenip tuzlandıktan sonra geleneksel ‘keskiç’ adı verilen aletle sıkıştırılıyor. Ardından keçi derisine basılan peynirler, bölgedeki yaklaşık 12 metre derinliğindeki antik dönemden kalma kuyulara yerleştiriliyor. Bu kuyularda dört ay boyunca bekletilen peynir, doğal koşullarda fermente olarak eşsiz bir lezzet profiline kavuşuyor.

Üreticilerden Ayşe Temizöz, bu yöntemin peynire kattığı değerin vazgeçilmez olduğunu belirterek, “Kuyumuza atarız, 4 ay durur. Bu süre zarfında peynirimiz tam kıvamına gelir ve çok lezzetli olur” ifadelerini kullanıyor.

Coğrafi İşaret ve Kültürel Miras Hedefi

Elmalı Belediyesi Kültür, Sanat ve Sosyal İşler Müdürü Durmuş Altan, Söğle peynirinin sadece bir gıda ürünü değil, aynı zamanda kültürel bir miras olduğunu vurguluyor. UNESCO Somut Olmayan Kültürel Miras Listesi’ne giren bu özel ürün için coğrafi işaret tescili çalışmalarının sürdüğünü belirten Altan, “Coğrafi işareti aldığımızda Söğle peyniri uluslararası bir marka haline gelecek” dedi.

Bölgedeki yerel lezzetlerin korunması ve kayıt altına alınması süreci, toplumun farklı kesimlerinde de yankı buluyor. Günümüzde pek çok farklı alanda olduğu gibi, kültürel ve biyolojik çeşitliliğin korunması büyük önem taşıyor. Benzer şekilde, erken müdahale çalışmaları gibi toplumsal farkındalık projeleri de kültürel mirası yaşatma çabalarıyla paralellik gösteriyor.

Antalya’nın Gastronomi Mirası Kayıt Altında

Antalya Büyükşehir Belediyesi, kent genelinde kaybolmaya yüz tutmuş geleneksel değerleri korumak amacıyla geniş kapsamlı bir çalışma yürütüyor. ‘Antalya Yerel Peynirleri Envanteri ve Gastronomi Mirası Projesi’ kapsamında 19 ilçedeki geleneksel üretim teknikleri inceleniyor. Proje, sadece veri toplamayı değil, aynı zamanda Yörük kültürünün izlerini bugüne taşımayı hedefliyor.

Kent Tarihi, Tanıtımı ve Turizm Dairesi Başkanı Ekrem Savaş, bu çalışmaların geleceğe bırakılacak bir miras olduğunu belirterek, “Antalya’nın kültürünü, özellikle Yörüklerin mirasını bugüne taşıyarak kalıcı olmasını sağlayacağız” açıklamasında bulundu. Yerel üreticilerin hikayelerini de içeren bu kapsamlı arşivleme süreci, Türkiye’nin zengin kültürel dokusunu koruma altına alıyor. Tıpkı sağlık alanındaki akut lösemi tedavisinde genetik imza dönemi gibi, gastronomi alanında da geleneksel yöntemlerin bilimsel verilerle desteklenmesi, yerel ürünlerin değerini artırıyor.