Şahap Eraslan: Çocukların Gerçek Hayatla İlişkisi Daralıyor

Modern dünyada çocukluk dönemi, giderek yetişkinlerin belirlediği sınırların ve planlı programların içine hapsoluyor. Uzman görüşlerine göre, çocukların kendi başlarına deneyim kazanabileceği, risk alabileceği ve hatalarından ders çıkarabileceği alanlar her geçen gün daha da daralıyor. Bu durum, çocukların gerçek hayatla doğrudan ve sağlıklı bir bağ kurmasını zorlaştırıyor.

Yetişkinlerin Projesi Haline Gelen Çocukluk

Çocukların günlük rutinleri incelendiğinde; okul, kurslar, organize spor etkinlikleri ve planlanmış hafta sonu aktiviteleri gibi unsurların ağırlıkta olduğu görülüyor. Bu alanların tamamı aslında yetişkin dünyası tarafından kurgulanmış, kontrol altında tutulan ve belirli hedeflere yönelik alanlardır. Çocuklar bu yapıların içine dahil edilirken, kendi oyunlarını kurma, kendi çatışmalarını üretme ve bu çatışmaları çözme yeteneklerini geliştirme fırsatlarını kaybediyorlar. Toplumsal yapıların karmaşıklığına bakıldığında, Türkiye’nin siyasi ve demokratik yapısına dair kritik analizlerde de görülebileceği üzere, bireyin özgür hareket alanı sistem tarafından şekillendirilir; çocuklukta da benzer bir kısıtlanma söz konusu.

Çocuğun gelişimi sadece kendisine sunulan imkanlarla sınırlı kalmamalıdır. Bir bireyin sağlıklı gelişimi; başarısızlıklarla, hayal kırıklıklarıyla ve sosyal çatışmalarla nasıl başa çıktığına bağlıdır. Ancak günümüzde her şeyin önceden planlandığı bir düzende, çocuğun hata yapmasına veya kendi sınırlarını keşfetmesine izin verilmiyor.

Oyunun ve Sıkılmanın Hayati Rolü

Oyun, çocuk için sadece zaman geçirme aracı değildir; oyun, çocuğun kendi arzusunu deneyimleyebildiği ve kendi benliğini ifade edebildiği en temel alandır. Yetişkinlerin kurallarıyla yönetilen aktivitelerin aksine, oyun sırasında çocuk istediği rolü seçebilir, kuralları değiştirebilir veya oyunu tamamen bırakabilir. Bu özgürlük, çocuğun hakiki benliğini inşa etmesi açısından kritiktir.

Ayrıca, modern eğitim ve ebeveynlik yaklaşımlarında sıklıkla göz ardı edilen bir diğer nokta ise “sıkılma” ihtiyacıdır. Çocuğun hiçbir şey yapmadan durması, kendi hayal gücünü çalıştırması ve kendi oyununu kurması için boşluğa ihtiyacı vardır. Sürekli bir meşguliyet hali, aslında çocukların iç dünyasını derinleştirmesini engelleyen yapay bir doluluk yaratmaktadır. Genç nesillerin toplumsal yapıya tepkilerini incelediğimizde, örneğin Almanya’da Z kuşağı protestoları gibi olaylar, yapılandırılmış sistemlere karşı duyulan ihtiyacı veya tepkiyi göstermesi bakımından dikkat çekicidir. Çocuklukta bu boşluk bırakılmazsa, ileride daha büyük yapısal sorunlar ortaya çıkabilir.

Sonuç olarak, çocukların yetişkinlerin beklentilerine göre şekillenen bir hayat yerine, kendi kararlarını alabildikleri, hata yapabildikleri ve gerçek duygularını yaşayabildikleri bir alana ihtiyaçları vardır. Sorunlara getirilen yüzeysel çözüm söylemleri, çocuğun temel gelişimsel ihtiyacı olan “özgür deneyim alanı” sorununu çözmekten uzak kalmaktadır.