ABD’nin İsrail’e Yönelik Askeri ve Mali Yardımları Durdurma Kararı

Washington yönetiminin tarihsel askeri ve finansal desteğini aniden çekme sinyali vermesi, bütçe açığıyla boğuşan İsrail Hazinesinin sırtına milyarlarca dolarlık ek yük bindireceği endişelerini beraberinde getirdi. Uluslararası kamuoyunda geniş yankı uyandıran bu hamle, iki müttefik arasındaki stratejik ilişkilerde yeni bir dönemin işaretini veriyor.

ABD yönetimi, daha önce varılan mutabakatlara dayanarak mali yardımların kesileceğini duyurdu. Gelişmiş bir ülke konumundaki İsrail’in artık bu kaynağa ihtiyacı bulunmadığını, ancak hayati bir kriz anında Amerikan desteğinin yeniden değerlendirilebileceğini kaydetti.

İsrail’den Karara İlk Tepkiler ve Şaşkınlık

İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, ABD siyasetindeki eksen kaymasına dikkati çekerek, bu yardımların artık sürmeyeceğini ve sürecin sona erdiğini ifade etti. Öte yandan İsrail basını, Maliye Bakanlığının bu karardan önceden haberdar olmadığını ve gelişmenin bakanlıkta büyük bir şaşkınlıkla karşılandığını duyurdu.

Yardım kesintisiyle birlikte Savunma Bakanlığının yıllık yaklaşık 12 milyar şekel (yaklaşık 4 milyar dolar) kayba uğrayacağı ve hazinenin bu devasa bütçe açığını vergi mükelleflerinin cebinden karşılamak zorunda kalacağı belirtiliyor. Benzer şekilde, Avrupa Birliği Genişleme Politikasında Stratejik Uyum Şartı Öne Çıkıyor başlıklı raporda da dış politikadaki stratejik değişimlerin ülkelerin bütçe ve güvenlik dengelerini doğrudan sarstığı vurgulanmıştı. Tel Aviv’deki güvenlik ve ekonomi çevrelerinde, bu hamlenin nihai amacının ikili güvenlik anlaşmasını tamamen feshetmek olduğu ileri sürülüyor.

Muhalefetten Hükümete Sert Eleştiri

İsrailli muhalif lider Yair Golan, karara sert tepki göstererek Netanyahu’nun hanesine bir başarısızlık daha yazıldığını belirtti. Sosyal medya hesabından açıklamalarda bulunan Golan, Amerikan yardımının kesilmesinin İsrail’in güvenliğine ve yaşam kalitesine vurulmuş ağır bir darbe olduğunu savundu.

Golan, değerlendirmesinde şu ifadelere yer verdi: “Savunma harcamalarının zirve yaptığı, silah stoklarının takviye edilmeye çalışıldığı ve İran saldırılarının ardından hava savunmasının yıprandığı bir süreçte güvenlik bütçesi tamamen halkın sırtına yüklenecek. Sorumlu bir başbakan yardımı kestirmez, artırılması için mücadele ederdi.” Bu durum, küresel ölçekte yaşanan ekonomik ve siyasi dalgalanmaların ulusal bütçelere etkisini bir kez daha gözler önüne seriyor. Nitekim benzer küresel dinamikler, İspanya Başbakanı Sanchez’den Küresel Siyasi Dalga Açıklamasi ile de uluslararası kamuoyunun gündemine gelmişti.

Tarihsel Yardımların Boyutu

ABD merkezli bağımsız düşünce kuruluşlarının raporlarına göre, İsrail’in kurulduğu 1948 yılından bu yana ABD’den aldığı ekonomik ve askeri yardımların toplam tutarı, enflasyon ayarlamasıyla birlikte 300 milyar doları aşıyor. Tel Aviv, bu rakamla birlikte 1948’den bu yana ABD dış yardımlarının tarihsel olarak en büyük alıcısı konumunda bulunuyor. Önümüzdeki süreçte bu finansal desteğin tamamen kesilmesinin İsrail ekonomisi üzerindeki baskıyı artırması bekleniyor.