Dünya Bankası Raporu: Gelişmekte Olan Ülkelerin Borcu 9,4 Trilyon Dolar

Dünya Bankası tarafından yayımlanan 2026 Uluslararası Borç Raporu, gelişmekte olan ekonomilerin karşı karşıya olduğu finansal kırılganlıkları gözler önüne serdi. Küresel piyasalardaki hareketliliğin damga vurduğu raporda, gelişmekte olan ülkelerin toplam dış borcunun geçen yıl yüzde 5,5 oranında artarak 9,4 trilyon dolara ulaştığı açıklandı. Bu artış oranı, 2021 yılından bu yana kaydedilen en hızlı yükseliş olarak kayıtlara geçerken, 2022-2024 dönemindeki ortalama artışın yaklaşık dört katı seviyesinde gerçekleşti.

Özel Kreditörlerin Borçlanmadaki Payı Arttı

Raporda, borç stokundaki bu hızlı artışın ana tetikleyicisinin özel kreditörlerden sağlanan finansman olduğu belirtiliyor. Özellikle piyasaların birçok ülke için yeniden açılmasıyla birlikte kamu kuruluşlarının tahvil ihraçları yaklaşık yüzde 35 oranında artarak 251 milyar dolara ulaştı. Bu rakam, son beş yılın en yüksek seviyesi olarak dikkat çekiyor. Benzer şekilde, Merkez Bankası toplam rezervleri gibi küresel finansal göstergelerin takip edildiği bu süreçte, ülkelerin borçlanma iştahının yüksek olduğu gözlemleniyor.

Yüksek Faiz Yükü ve Kırılgan Ekonomiler

Dünya Bankasının Uluslararası Kalkınma Birliği’nden (IDA) imtiyazlı finansman almaya uygun ülkelerin dış borcu yüzde 8,1 artışla 1,3 trilyon dolara yükseldi. Bu durum, özellikle en kırılgan ekonomilerin borç sürdürülebilirliği üzerindeki baskıyı artırıyor. Birçok hükümet, vadesi gelen borçlarını çevirmek için daha yüksek faiz oranlarıyla yeni tahvil ihraçlarına yöneliyor. Bu strateji, borç geri ödeme profilini kısa vadede yumuşatsa da, uzun vadede faiz yükünü dayanılmaz boyutlara taşıyor. Hatırlanacağı üzere, İngiltere Merkez Bankası politika faizini belirlerken küresel faiz ortamının etkilerini göz önünde bulunduruyor.

Borç Servisi Ödemelerinde Rekor Artış

Küresel faiz ortamının yüksek seyretmesi, ülkelerin borç servisi ödemelerini de doğrudan etkiliyor. Düşük ve orta gelirli ülkelerin anapara ve faiz ödemeleri, üst üste beşinci yılda da artış göstererek 2025 yılı itibarıyla 1,4 trilyon dolara ulaştı. Özellikle IDA’ya uygun ülkelerin özel kreditörlere yönelik yeni taahhütleri için ödediği ortalama faiz oranı yüzde 8,2 ile 1989’dan bu yana görülen en yüksek seviyeye çıktı. Yeni tahvil ihraçlarında ise bu oran yüzde 9,4’e kadar yükseliyor.

Uzmanlar, bu borç yükünün sadece finansal bir sorun olmadığını, aynı zamanda eğitim, sağlık ve altyapı gibi temel insan kaynağı yatırımlarını kısıtlayarak ülkelerin uzun vadeli kalkınma hedeflerini de riske attığı konusunda uyarıyor. Türkiye’nin ekonomi yönetimi de Bakan Şimşek’in bütçe sunumunda belirttiği gibi, küresel finansal dalgalanmalara karşı tedbirli ve dengeli bir borçlanma stratejisi izlemeye devam ediyor.