Rusya JTI Varlıklarına El Koydu Tokyo Yönetiminden Tepki Geldi

Rusya ile Japonya arasındaki diplomatik ve ekonomik gerilim, Kremlin’in uluslararası şirketlere yönelik aldığı yeni yaptırım kararıyla boyut değiştirdi. Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin tarafından imzalanan kararname doğrultusunda, tütün sektörünün küresel devlerinden Japan Tobacco International (JTI) şirketinin Rusya sınırları içerisindeki varlıkları geçici olarak devlete bağlı bir yönetime devredildi. Alınan bu karar, iki ülke arasında halihazırda kırılgan olan ilişkilerde yeni bir kriz kapısı araladı.

Devir işleminin ardından JTI’nın Rusya’daki tüm operasyonları, tesisleri ve yönetim yetkileri Promışlennıye Aktivı adını taşıyan Rus şirketine bırakıldı. Ülke genelinde dört büyük üretim tesisi bulunan ve yaklaşık 4 bin kişiye istihdam sağlayan JTI; Winston, Camel, LD ve Sobranie gibi dünya çapında yüksek satış hacmine sahip markaların üretimini yürütüyordu. Moskova yönetimi, bu adımı Nisan 2023 tarihinde yürürlüğe soktuğu ve “dost olmayan ülkelerin” yaptırımlarına yanıt olarak yabancı şirket varlıklarına el konulmasını öngören kararnameye dayandırdı.

Tokyo Yönetiminden Sert Tepki ve Karşılık Mesajı

Japon Hükümeti, Rusya’nın ticari varlıklara el koyma hamlesine vakit kaybetmeksizin resmi kanallardan tepki gösterdi. Japonya Kabine Baş Sekreteri Kihara Minoru düzenlediği basın toplantısında, Moskova’nın tek taraflı uygulamasını kabul edilemez olarak niteledi. Kihara, Tokyo yönetiminin kararın derhal geri alınmasını resmi olarak talep ettiğini ve sürecin hükümet düzeyinde anbean takip edildiğini vurguladı.

Kihara, açıklamasında Tokyo’nun Rusya’nın bu adımlarına uluslararası hukuk ve diplomatik mütekabiliyet çerçevesinde uygun karşılığı vereceğini belirtti. Küresel ölçekte yaşanan bu tür ticari yaptırımlar, uluslararası yatırımların güvenliği konusunu yeniden tartışmaya açtı. Nitekim benzer küresel pazarlarda yaşanan krizler konusunda diplomatik kanallardan gelen açıklamalar dikkat çekiyor; tıpkı uluslararası süreçlere dair İspanya Dışişleri Bakanı Albares’ten ihbarlarına ilişkin açıklama yapılması gibi ülkeler kendi vatandaşlarının ve şirketlerinin çıkarlarını korumak için sert tutumlar sergileyebiliyor.

İki Ülke Arasında Tırmanan Diplomatik Gerilim

JTI kararı, iki ülke arasında bir süredir devam eden diplomatik restleşmelerin son halkasını oluşturuyor. Son dönemde Rusya’da görev yapan Japon bir gazetecinin casusluk suçlamasıyla gözaltına alınması ve Devlet Başkanı Vladimir Putin’in iki ülke arasında onlarca yıldır egemenlik anlaşmazlığına konu olan Kuril Adaları’na gerçekleştirdiği ziyaret, ikili ilişkileri kopma noktasına getirmişti.

Doğu Avrupa ve Asya eksenindeki bu gelişmeler, küresel ticaret ağlarını da etkiliyor. Batı ülkelerinin uyguladığı ambargolara rağmen bölgesel ticaret imkanlarını korumaya çalışan tedarikçiler farklı pazarlara yöneliyor. Türkiye’den de bu bölgeye yönelik ticari adımlar devam ederken, Sivas’ta üretilen süt ürünleri Rusya pazarına ihraç ediliyor ve gıda seköründeki iş birliği sürdürülmeye çalışılıyor. Ancak sanayi ve tütün gibi dev sektörlerdeki el koyma kararları, yabancı sermaye için Rusya pazarını giderek daha riskli hale getiriyor.

Piyasalar ve Küresel Varlık Yönetimi İzlemede

JTI varlıklarına el konulması, uluslararası piyasalarda ve küresel fon yönetimlerinde de geniş yankı buldu. Yabancı yatırımcıların Rusya’daki operasyonlarını tamamen durdurması ya da devlet kontrolüne geçmesi, piyasa dengelerini derinden etkiliyor. Uluslararası finans dünyasında gözler merkez bankalarının ve ekonomi yönetimlerinin alacağı önlemlere çevrilmiş durumda. Nitekim Türkiye’de de finansal piyasalara dair yapılan son değerlendirmelerde TCMB Başkanı Karahan: Fon piyasasındaki gelişmeleri izliyoruz diyerek küresel dalgalanmaların iç piyasalara etkisinin yakından takip edildiğini ifade etmişti.

Japon hükümetinin kararın geri alınması yönündeki baskılarını artırması ve yaptırımlara karşı yeni önlem paketlerini devreye sokması beklenirken, Moskova’nın geri adım atmayacağı ve Batılı şirketlerin varlıklarını kamulaştırma ya da geçici yönetime devretme politikasını sürdüreceği öngörülüyor.