Milli Enerji 2040 Planı’nda Sağlık Maliyetleri Yer Almyor

Antalya Expo Center’da gerçekleştirilecek olan Birleşmiş Milletler 31. Taraflar Konferansı (COP31 İklim Zirvesi) öncesinde kamuoyuna duyurulan Milli Enerji 2040 Planı, çevre ve sağlık örgütlerinin yoğun eleştirileriyle karşı karşıya kaldı. Doğa koruma ve halk sağlığı alanında faaliyet gösteren 13 sivil toplum kuruluşunun bir araya gelmesiyle oluşan Temiz Hava Hakkı Platformu (THHP), enerji yatırımları planlanırken insan sağlığı üzerindeki yıkıcı etkilerin tamamen göz ardı edilmesini adaletsizlik olarak nitelendirdi.

Fosil Yakıt Teşvikleri ve Çelişkiler

Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı tarafından paylaşılan stratejik planda, ülkenin yüzde 36 oranında elektrikleşmeye ulaşması hedeflenirken, fosil yakıtlardan kademeli olarak çıkışa dair net bir yol haritasına yer verilmedi. Buna karşın kömür yatırımlarının teşvik edilmeye devam edeceği, ayrıca doğalgaz, petrol ve nükleer enerji santrojen yatırımlarının artırılacağı vurgulandı. Uzmanlar, Türkiye’nin de imzacısı olduğu küresel iklim anlaşmaları ve ulusal düzeydeki 2053 Net Sıfır emisyon hedefiyle bu politikanın çeliştiğine dikkat çekti.

Ekonomik alandaki gelişmeler ve sektörel raporlar yakından takip edilirken, gündemi meşgul eden diğer konular arasında yer alan TBMM’de fon soruşturması ve yargıya güven tartışması gibi siyasi ve kamusal gelişmeler de toplumsal refahın hukuki ve yapısal boyutlarını gözler önüne seriyor. Benzer şekilde, finansal piyasalar ve kurumsal risk yönetimleri de enerji yatırımlarının finansmanında önemli bir referans oluşturuyor.

55 Milyar Dolarlık Görünmeyen Fatura

Temiz Hava Hakkı Platformu ve Enerji ve Temiz Hava Araştırma Merkezi (CREA) ortaklığıyla hazırlanan kapsamlı rapor, fosil yakıt kullanımının Türkiye’ye yüklediği ağır ekonomik ve insani maliyeti gözler önüne serdi. Rapora göre, hava kirliliği kaynaklı sağlık sorunları nedeniyle ülkede yılda yaklaşık 26 bin 500 erken ölüm, 8 bin erken doğum ve binlerce çocukluk çağı astım vakası yaşanıyor. Bu durumun toplam ekonomik ve sosyal faturasının ise 55 milyar doları bulduğu tahmin ediliyor.

Toplumsal yaşamı etkileyen bir diğer önemli alan olan adil yargılanma ve şeffaflık tartışmaları bağlamında Sevda Karaca’dan Adalet Bakanı Gürlek’e sert eleştiri haberinde olduğu gibi, kamu kaynaklarının kullanımı ve denetim mekanizmaları sık sık eleştiri konusu oluyor. Enerji yatırımlarında da kamu kaynaklarının fosil yakıt sübvansiyonlarına aktarılması yerine, halk sağlığını koruyacak projelere yönlendirilmesi talep ediliyor.

Adil Geçiş Planı Şart

Sivil toplum kuruluşları, yerli kömür santrallerine sağlanan alım garantileri ve kapasite mekanizması desteklerinin derhal sonlandırılması gerektiğini savunuyor. Kamu bütçesinden ayrılan kaynakların; güneş ve rüzgâr gibi temiz yenilenebilir enerji kaynaklarına, kömür bölgelerindeki çalışanlar için yeni ve güvenceli istihdam alanlarına ve kirlilikten zarar gören ekosistemlerin rehabilitasyonuna aktarılması isteniyor. Uzmanlar, enerji dönüşümünün sadece teknik bir planlama olmadığını, aynı zamanda bölge halkının haklarını koruyan kapsamlı bir adil geçiş süreciyle desteklenmesi gerektiğinin altını çiziyor.