Türkiye’nin Enerji Üretiminde Fosil Yakıt Bağımlılığı Sürüyor

Türkiye, enerji üretiminde sürdürdüğü fosil yakıt bağımlılığı nedeniyle iklim krizi ve karbon emisyonu azaltım hedefleri doğrultusunda önemli tartışmaların odağında yer alıyor. Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verilerine göre, ülkedeki toplam sera gazı emisyonu bir önceki yıla kıyasla %5,3 oranında artış göstererek 584,5 milyon ton karbondioksit eşdeğerine ulaştı. Bu artış, enerji politikalarının çevresel etkilerini bir kez daha gözler önüne seriyor.

Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı’nın paylaştığı resmi verilere göre, Türkiye’nin elektrik üretiminde kaynak dağılımı büyük ölçüde karbon salınımı yüksek maddelere dayanıyor. Ülke genelindeki elektrik üretiminin %33,3’ü kömürden, %22,3’ü doğal gazdan, %15,7’si hidroelektrikten, %10,8’i rüzgârdan, %11,9’u güneşten, %3,1’i jeotermal enerjiden ve %3’ü ise diğer alternatif kaynaklardan elde ediliyor. Tablo incelendiğinde, Türkiye’nin elektrik üretiminin yarısından fazlasını doğrudan fosil yakıtlardan karşıladığı net bir şekilde görülüyor.

Kömür Tüketiminde Avrupa Birincisi

Yılda yaklaşık 120 milyon ton kömür tüketimiyle bu alanda Avrupa birincisi olan Türkiye’nin, hava kirliliğine ve küresel iklim değişikliğine yol açan kömürden acilen uzaklaşması gerektiği uzmanlar tarafından sıkça dile getiriliyor. Ancak atılan adımlar ile izlenen politikalar arasındaki çelişkiler dikkat çekiyor. Bir yandan sera gazı emisyonlarının düşürülmesi gerektiği savunulurken, diğer yandan kömür santrallerinin faaliyetlerini ve sürdürülebilirliğini destekleyen mekanizmaların devreye sokulmaya çalışılması kamuoyunda eleştirilere neden oluyor.

Ülkede çevresel altyapının güçlendirilmesi ve küresel standartlara uyum sağlanması amacıyla kabul edilen 7552 sayılı İklim Kanunu, önemli bir yasal zemin oluşturuyor. Bu kanun; sera gazı emisyonlarının izlenmesi, raporlanması, doğrulanması, Emisyon Ticaret Sistemi’nin kurulması ve iklim politikalarının kurumsal koordinasyonu gibi kritik düzenlemeleri içeriyor. Bununla birlikte, kurulacak Emisyon Ticaret Sistemi’nin hangi kurallar çerçevesinde ve nasıl işletileceği konusu, sürecin başarısı açısından büyük bir belirsizlik ve önem taşıyor.

Somut Adımlar ve Beklentiler

Türkiye’nin uluslararası platformlarda verdiği taahhütleri yerine getirebilmesi için kamuoyuna daha net ve somut mesajlar vermesi gerekiyor. Özellikle Antalya’da kömür santrallerine sağlanan desteklerin hangi tarihte tamamen sonlandırılacağı, yeni fosil yakıt yatırımlarına getirilecek yasal sınırlamaların niteliği ve karayolu taşımacılığında emisyonların nasıl azaltılacağı merak ediliyor. Öte yandan, ormanlar ile doğal hayata zarar veren endüstriyel faaliyetlerin denetlenmesi, sanayide enerji verimliliğinin artırılması ve iklim krizinden doğrudan etkilenen çiftçiler ile dar gelirli kesimlerin desteklenmesi hayati önem arz ediyor.

Bu gelişmeler yaşanırken, yeşil dönüşüm sürecinde atılacak adımlar ve teknolojik yatırımlar da hız kazandı. Benzer şekilde, Türk Telekom COP31 altyapısını fiber hızla dünyaya bağlıyor projesi gibi dijitalleşme hamleleri, sürdürülebilir bir geleceğin inşasında teknolojik altyapının ne denli kritik olduğunu ortaya koyuyor. Ayrıca, iklim krizine karşı uluslararası iş birliğinin ve finansal kaynakların doğru yönetilmesinin önemi, Murat Kurum’dan COP31 çağrısı: Küresel imece modeli şart çıkışıyla bir kez daha gündeme taşınmış durumda.