Küresel Gıda İsrafı Raporu: Ortalama Bir İnsan Yılda 79 Kilogram Yiyecek Çöpe Atıyor

Küresel çapta artan kaynak kısıtlılığı ve iklim krizi tartışmalarının merkezinde yer alan gıda israfı, uluslararası raporlarla alarm verici boyutlara ulaştığını bir kez daha gözler önüne serdi. Birleşmiş Milletler Çevre Programı’nın (UNEP) yayımladığı kapsamlı verilere göre, dünya genelinde 645 milyon insan açlıkla mücadele ederken, her yıl bir milyar tondan fazla gıda israf ediliyor. Araştırmalar, sorunun en büyük kaynağının yüzde 60 oranında hane halkları olduğunu, bu sektörü yüzde 28 ile restoranlar ve okul kantinlerinin, yüzde 12 ile ise perakende sektörünün takip ettiğini ortaya koyuyor.

Hane Halkı İsrafta İlk Sırada Yer Alıyor

UNEP verilerine göre, evlerde yaşanan israf boyutu kişi başına yıllık ortalama 79 kilogramı buluyor. Bu rakam, dünya genelinde her gün en az bir milyar öğünün çöpe atılması anlamına geliyor. Uzmanlar, gıda kaybının tedarik zincirindeki hasat ve perakende aşamalarındaki kayıpları kapsadığını, gıda israfının ise doğrudan tüketim noktalarında gerçekleştiğini belirtiyor. ABD ve ithalata bağımlı olmasına rağmen yüksek israf oranlarına sahip Ortadoğu ülkeleri, bu sorunun en yoğun görüldüğü coğrafyalar arasında öne çıkıyor. Güvenilir veri eksikliği ise ülkeler arası kıyaslamaları zorlaştıran temel unsurlar arasında bulunuyor.

Bireysel düzeyde sıfır atık yaşam tarzını benimseyen içerik üreticisi Ceren Özkan gibi isimler, alışveriş alışkanlıklarının dönüştürülmesinin önemine dikkat çekiyor. 2019 yılından bu yana sadece tüketebileceği kadar gıdayı evine getirdiğini belirten Özkan, günlük hayatta farkındalığın eylemle desteklenmesi gerektiğini vurguluyor. Uzmanlar da benzer şekilde, sadece 30 ülkenin gıda kaybı ve israfını ulusal iklim eylem planlarına dahil ettiğini hatırlatarak siyasi iradenin ve hesap verilebilirliğin şart olduğunun altını çiziyor.

Antalya’daki COP31 Zirvesinde Kritik Gündem

Gıda israfının iklim kriziyle olan doğrudan bağı, uluslararası platformlarda daha gür bir şekilde dile getirilmeye başlandı. Bu kapsamda, sıfır atık hedefleri ve gıda israfının önlenmesi politikaları, bu ay Türkiye’nin Antalya şehrinde düzenlenecek olan COP31 BM iklim zirvesinde öncelikli başlıklar arasında ele alınacak. Bilim insanları yaşamsız bir dünya modelini simule ederek ekosistem üzerindeki baskılara dikkat çekerken, uzmanlar kentsel gıda sistemlerinin dönüştürülmesinin elzem olduğunu savunuyor.

UNEP kentsel gıda sistemleri lideri Clementine O’Connor, siyasi hareketliliğin artmasının daha fazla ülkeyi ulusal iklim stratejilerini güncellemeye teşvik edeceğini umduklarını belirtiyor. Öte yandan, küresel ölçekteki bu gelişmeler yakından takip edilirken, küresel piyasalar ve VIX endeksinde korku dalgası hafifliyor haberlerinde olduğu gibi ekonomik istikrar ile sürdürülebilirlik politikalarının ortak bir paydada buluşması gerektiği ifade ediliyor. Uzmanlar, tüketim alışkanlıklarındaki köklü değişimlerin hem ekonomik kayıpları önleyeceğini hem de iklim değişikliğiyle mücadelede kritik bir eşik atlatacağını belirtiyor.