ÖHD Verilerine Göre 10 Ayda 116 Mahpusun Tahliyesi Engellendi

Türkiye cezaevlerindeki kapasite sorunları ve hak ihlalleri tartışılmaya devam ederken, Özgürlük İçin Hukukçular Derneği (ÖHD) konuya ilişkin yeni veriler paylaştı. Ülke genelindeki cezaevlerinde bulunan tutuklu ve hükümlü sayısı yasal kapasitenin üzerine çıkarken, infaz süreleri tamamlanan mahpusların tahliyelerinin idari kararlarla ertelenmesi hukukçuların tepkisini çekiyor. ÖHD tarafından paylaşılan 2026 yılı ilk 10 ay verilerine göre, en az 116 mahpusun tahliyesi İdare ve Gözlem Kurulları tarafından engellendi.

Cezaevlerinde Kapasite Krizi ve Hak İhlalleri

Türkiye’deki cezaevlerinde toplam kapasite 304 bin 184 kişiyle sınırlı olmasına rağmen, içerideki tutuklu ve hükümlü sayısının 434 bin 337’ye ulaştığı biliniyor. Artan nüfus; tedaviye erişim, sağlıklı beslenme ve barınma gibi temel hakların ihlal edilmesine yol açıyor. Bu sorunların yanı sıra, siyasi mahpusların tahliyelerinin Cezaevi İdare ve Gözlem Kurulları tarafından “keyfi” gerekçelerle ertelenmesi cezaevlerindeki gerilimi artıran bir diğer unsur olarak öne çıkıyor.

Hukukçular tarafından “ikinci bir mahkeme” olarak nitelendirilen bu kurullar; kurum müdürü, gözlem memuru, psikiyatrist, psikolog, sosyal çalışmacı ve öğretmen gibi üyelerden oluşuyor. Kurulların, infazı yasal olarak tamamlanan mahpuslara yönelttiği sorular ve öne sürdüğü gerekçeler kamuoyunda uzun süredir eleştiriliyor.

Keyfi Gerekçeler ve Pişmanlık Dayatması

İdare ve Gözlem Kurullarının tahliyeleri ertelerken dayandırdığı gerekçeler arasında “çok kitap okuma”, “az kitap okuma”, “spor yapmama” veya “suyu fazla kullanma” gibi absürt ifadeler yer alabiliyor. Bununla birlikte, özellikle siyasi mahpuslara yöneltilen “Pişman mısın?”, “Neden örgüt koğuşundan ayrılıp bağımsız koğuşa geçmiyorsun?” gibi sorular, infaz hukukunun sınırlarını aşıyor. Benzer hak ihlalleri ve toplumsal meseleler farklı mecralarda da tartışılırken, örneğin Kocaeli’de WhatsApp dolandırıcılığı gibi dijital güvenlik sorunları veya Samsun’da genel cerrahi asistanına bıçaklı saldırı gibi toplumsal şiddet olayları da ülkenin gündemindeki diğer başlıklar arasında yer alıyor.

ÖHD’den İnfaz Mevzuatı Eleştirisi

ÖHD üyesi Elif Taşdöğen, İdare ve Gözlem Kurullarının uygulamalarına ve devam eden süreçlerin cezaevlerine yansımalarına dair değerlendirmelerde bulundu. Her değerlendirmenin somut, kişiselleştirilmiş, nesnel ve denetlenebilir verilere dayanması gerektiğini vurgulayan Taşdöğen, siyasi mahpuslardan ideolojik pişmanlık beklenmesinin düşünce ve vicdan özgürlüğüne açık bir müdahale olduğunu ifade etti. Taşdöğen, “İnfaz mevzuatı barış ve demokratikleşme perspektifiyle ele alınmalı, mahpusların tahliye hakkı idarenin takdirine bırakılmamalıdır” çağrısında bulundu.