Sanayide Küçülme Dalgası: Fabrika Kapatma ve İşten Çıkarmalar Artıyor

Türkiye’de son dönemde tırmanışa geçen üretim maliyetleri, finansmana erişimde yaşanan kritik zorluklar ve küresel pazarlardaki yapısal dönüşüm, reel sektörde daralma dalgasını beraberinde getirdi. Özellikle son iki ayda Kamuoyu Aydınlatma Platformu’na (KAP) yapılan bildirimler ve şirket merkezlerinden gelen resmi açıklamalar, farklı sanayi kollarında fabrika kapatma, toplu işten çıkarma ve kapasite azaltma kararlarının hız kazandığını gözler önüne seriyor. Ülke genelinde satışa çıkarılan fabrika ve üretim tesisi sayısındaki belirgin artış da sanayicilerin yaşadığı nakit sıkışıklığını açıkça doğruluyor.

Büyük Şirketlerde Üretim ve İstihdam Daralması

Ekonomik dalgalanmaların ve yüksek enflasyonun baskısı altında kalan dev sanayi kuruluşları, operasyonel giderleri minimize etmek adına radikal kararlar alıyor. Arçelik, Bosch ve Alarko Carrier gibi sektörün öncü isimleri üretim hatlarını daraltma veya tesisi tamamen tasfiye etme yönünde adımlar atıyor. Bu süreçte çalışanların hak arama eylemleri ve sendikal süreçler de gündemdeki yerini koruyor.

İklimlendirme sektörünün önde gelen oyuncularından Alarko Carrier, maliyet optimizasyonu çerçevesinde Gebze’deki üretim tesisinin faaliyetlerine son verme kararı aldı. Şirket tarafından KAP’a yapılan resmi bildirimde, fabrikanın 28 Şubat 2027 tarihi itibarıyla tamamen kapatılacağı ve bu tesiste görev yapan 183 çalışanın iş sözleşmelerinin feshedileceği kamuoyuna duyuruldu. Alınan bu karar, yüksek girdi maliyetlerinin sanayi tesislerinin sürdürülebilirliği üzerindeki baskısını gözler önüne seren en net örneklerden biri oldu.

Otomotiv ve Beyaz Eşyada Kapasite Azaltımı

Otomotiv yan sanayisinde ise küresel bazda elektrikli araçlara geçiş sürecinin hız kazanması ve geleneksel içten yanmalı motor parçalarına olan talebin azalması, yerel üreticileri doğrudan etkiledi. Bursa’daki üretim üssünde yapısal değişikliklere giden Bosch, EYT kapsamında bulunan yaklaşık 300 çalışanla yollarını ayırdı. Şirketin küresel stratejik planlamaları doğrultusunda, 2030 yılına kadar Türkiye operasyonlarında toplam 1.400 kişilik bir istihdam daralması gerçekleştirebileceği öngörülüyor.

Beyaz eşya pazarında da benzer bir daralma dalgası konuşuluyor. Arçelik’in Bolu fabrikasında bir süredir kulislerde konuşulan işten çıkarmaların son haftalarda ivme kazandığı ifade ediliyor. İddialara göre, tesisteki üretim kapasitesinin yüzde 30 oranında düşürüleceği ve bazı üretim hatlarının Manisa’daki fabrikaya kaydırılacağı belirtiliyor. Benzer şekilde, Türkiye’deki mülkiyet ve devir süreçleri de tıpkı miras hukuku ve paylaşım süreçleri gibi şirketlerin yönetim yapısını ve ticari faaliyetlerini derinden etkileyebiliyor.

Ücret Ödemeleri ve Hukuki Sürtüşmeler Gündemde

Üretimdeki daralmaların yanı sıra bazı şirketlerde yaşanan finansal krizler ücret ödemelerini de sekteye uğrattı. Çanakkale merkezli gıda devi Dardanel’de sendikalar ve fabrika işçileri, son iki aydır maaşlarının düzenli ödenmediği gerekçesiyle protesto eylemleri başlattı. Şirket yönetimi ücretlerin ödendiğini ve personele ikramiye dağıtıldığını savunsa da, işçi cephesi banka hesaplarına herhangi bir ödeme yansımadığını dile getiriyor. Öte yandan giyim sektörünün köklü markalarından Sarar’ın Eskişehir’deki hukuki durumu da dikkat çekiyor. Kurucu ortak Celaleddin Sarar’ın vefatının ardından doğan miras ve yönetim anlaşmazlıkları çerçevesinde, varislerin başlattığı yasal takipler şirket yapısındaki hassasiyetleri gözler önüne seriyor.