Türkiye ve Yunanistan Arasında Doğu Akdeniz Navtex Krizi

Doğu Akdeniz’de Yunanistan ile Kıbrıs arasında döşenmesi planlanan deniz altı elektrik kablosu projesi, Türkiye ile Atina ve Lefkoşa yönetimleri arasında yeni bir yetki ve seyrüsefer krizine yol açtı. Gelişmeler, bölgedeki kıta sahanlığı ve münhasır ekonomik bölge (MEB) iddialarını bir kez daha uluslararası gündemin ilk sırasına taşıdı.

NAVEX Duyuruları Karşılıklı Olarak İptal Ediliyor

Süreç, 10 Kasım akşamı Türkiye’nin Great Sea Interconnector (GSI) projesi kapsamında yapılacak deniz araştırmaları için bir NAVTEX duyurusu yayımlamasıyla başladı. Türkiye, söz konusu araştırmaların kendi kıta sahanlığı içinde ve kendi izniyle yürütüleceğini uluslararası hukuka dayandırarak duyurdu. Ancak Girit’teki Heraklion NAVTEX istasyonu, bu duyurunun yetkisiz bir makamdan gönderildiğini iddia ederek geçersiz olduğunu ilan etti.

Atina yönetimi, araştırma gemisinin izleyeceği güzergâhın büyük bölümünün kendi kıta sahanlığı ve münhasır ekonomik bölge sınırları içerisinde yer aldığını savundu. Benzer şekilde Güney Kıbrıs Rum Yönetimi de yayımladığı karşı NAVTEX ile bölgedeki yetkinin kendilerinde olduğunu ve gerekli izinlerin Lefkoşa tarafından verildiğini öne sürdü. Küresel çapta yaşanan bu tür hukuki ve diplomatik gelişmeler tıpkı İran’dan ABD Açıklaması: Gelişmiş Sistemlerini İşlevsiz Kıldık gibi uluslararası ilişkilerde stratejik dengelerin ne denli hassas olduğunu bir kez daha gözler önüne seriyor.

Fransız Bayraklı Araştırma Gemisi Sahada

Yaşanan diplomatik atışmaların ardından Fransa bayraklı Abeille Marengo adlı araştırma gemisi, salı günü yerel saatle 18:26’da Heraklion Limanı’ndan demir aldı. Yunanistan Sahil Güvenliği’nin kılavuz kaptan ve römorkör desteği sağladığı geminin temel görevi, Girit’teki Korakia bölgesi ile Kıbrıs arasında döenecek elektrik kablosunun rotasını belirlemek.

Uzmanlar, bu tür denizbilimsel araştırmaların deniz tabanının jeolojik yapısını, eğimini ve olası doğal engelleri tespit etmek açısından kritik önem taşıdığını belirtiyor. Öte yandan, tıpkı Rusya’dan Moldova’ya Diplomatik Misilleme Karari haberinde olduğu gibi, ülkeler arası atılan her adım anında diplomatik notalarla karşılık buluyor.

Türkiye’den Sert Tepki: Gayrihukuki Faaliyet

Türkiye Dışişleri Bakanlığı tarafından konuya ilişkin yapılan resmi açıklamalarda, söz konusu faaliyetlerin 18 Mart 2020 tarihinde Birleşmiş Milletler’e bildirilen kıta sahanlığı sınırları içerisinde izinsiz ve gayrihukuki bir nitelik taşıdığı net bir dille ifade edildi. Ankara, Yunanistan ve Güney Kıbrıs tarafından yayımlanan seyir ikaz duyurularının hukuki geçerliliğinin bulunmadığını ve sahadaki ihlallere karşı gerekli karşılığın verileceğini belirtti. Doğu Akdeniz’deki bu gerginliğin seyrinin, önümüzdeki günlerde deniz politikasındaki diplomatik temaslarla şekillenmesi bekleniyor.