İstanbul Araştırmaları Enstitüsünde Sofranın Anlattığı Tarih Söyleşisi

İstanbul, kültür sanat etkinlikleri kapsamında tarihin mutfaktaki izlerini sürmeye hazırlanıyor. İstanbul Araştırmaları Enstitüsünün gelenekselleşen Arka Oda Toplantıları, bu kez gastronomi ve sosyal tarihi buluşturan dikkat çekici bir etkinliğe ev sahipliği yapıyor. “Sofranın Anlattığı Tarih” başlıklı söyleşi, kent sakinlerine ve tarih meraklılarına yemeğin politik ve kültürel arka planını keşfetme fırsatı sunuyor.

19 Kasım 2026 Perşembe günü saat 18.30’da İstanbul Araştırmaları Enstitüsünün giriş katında gerçekleştirilecek etkinlikte, mutfak kültürünün sadece bir beslenme alışkanlığı olmadığı, aksine toplumsal hafızanın ve devlet politikalarının en temel aynalarından biri olduğu vurgulanacak. Katılımın ücretsiz olduğu bu anlamlı buluşma, alanında uzman iki ismi aynı masada buluşturuyor.

Aile Hafızasından Mutfak Kültürüne Uzanan Yolculuk

Etkinliğin konuşmacılarından Takuhi Tovmasyan, kaleme aldığı Sofranız Şen Olsun: Ninelerimin Mutfağından Damağımda, Aklımda Kalanlar adlı eserinden yola çıkarak Trakya ve İstanbul Ermenilerinin 20. yüzyıl tarihini masaya yatıracak. Yazar, Çorlulu ninelerinin sofralarından süzülüp gelen tarifler aracılığıyla Yedikule’deki ahşap evlerden Çatalca’ya, Silivri’deki bağ evlerinden Topkapı’ya uzanan derin bir aile geçmişini dinleyicilerle paylaşacak.

Bu bağlamda, yemek kültürünün nesilden nesile aktarılan sözlü bir tarih arşivi niteliği taşıdığına dikkat çekilecek. Tovmasyan’ın anlatımları, yemeklerin sadece karın doyurmakla kalmayıp kayıpları, yortuları ve kültürel aidiyetleri nasıl hafızada canlı tuttuğunu gözler önüne serecek. Benzer şekilde, toplumsal belleğin güçlendirilmesi ve korunması sürecinde kültürel mirasın önemi her platformda tartışılırken, bu tür etkinlikler geçmişe ışık tutuyor. Öte yandan, kültür ve turizm alanındaki gelişmeler bağlamında Türkiye 2026 Turizm Stratejisi ile Cumhuriyet Tarihi Rekorunu Kırdı gelişmeleri de ülkenin zengin kültürel ve tarihi varlıklarının uluslararası alanda daha fazla tanıtılmasına zemin hazırlıyor.

Modern Devletin Mutfak Politikaları ve Siyasi Serüvenler

Söyleşinin bir diğer konuğu Burak Onaran ise MutfakTarih: Yemeğin Politik Serüvenleri adlı kitabı üzerinden modern devletin mutfak ve yemek kültürü üzerindeki müdahalelerini ele alacak. Onaran; millî mutfağın inşası, savaş yıllarında mutfağın üstlendiği stratejik roller, erken Cumhuriyet dönemindeki toplumsal tartışmalar ve Soğuk Savaş döneminin mutfak diplomasisi gibi başlıkları katılımcılara aktaracak.

Devlet politikalarının sofralardaki yemek çeşitliliğini, tüketim alışkanlıklarını ve hatta vatandaşların mutfak pratiklerini nasıl şekillendirdiğini inceleyen Onaran, yemeğin siyasi iktidarlar için neden stratejik bir araç olduğunu irdeleyecek. Toplumun beslenme alışkanlıklarını doğrudan etkileyen faktörler sadece tarihsel süreçlerle sınırlı kalmayıp günümüzde de halk sağlığını ilgilendiren önemli konular arasında yer alıyor. Nitekim uzmanlar, piyasada denetlenen ürünlerin önemine dikkat çekerken, güncel yaşamda Yoğun İşlem Gören Bazı Tahıl Ürünleri Sağlığı Tehdit Ediyor şeklindeki uyarılarla bireylerin beslenme tercihlerini gözden geçirmesi gerektiğini hatırlatıyor.

Yemeğin Aidiyet ve Toplumsal Roller ile İlişkisi

Söyleşinin ilerleyen bölümünde, ailelerin sofra aracılığıyla aktardığı sözlü tarih ile devletin yukarıdan aşağıya dayattığı mutfak politikaları arasındaki kesişme ve ayrışma noktaları tartışmaya açılacak. Yemeğin kimlik inşasındaki rolü, mutfaktaki geleneksel toplumsal rollerin değişimi ve modernleşme sürecinde mutfak kültürünün geçirdiği dönüşüm detaylı bir şekilde ele alınacak.

İstanbul Araştırmaları Enstitüsünde düzenlenecek bu kapsamlı etkinlik, geçmişin lezzetlerini bugünün politik ve sosyolojik perspektifiyle harmanlamak isteyen tüm tarih ve kültür meraklılarını bekliyor.